Noqonuniy Isroil turar-joylarini ifodalovchi tashkilot rahbari Yossi Dagan o‘tgan hafta Parij aeroportiga yetib kelganida Fransiya rejimi tomonidan mamlakat hududiga kiritilmadi; Isroil rejimi bu qarorni “mutlaqo qabul qilib bo‘lmaydi” deb baholadi. Dagan Binyamin Netanyahuning Likud partiyasi a’zosi bo‘lib, uning idorasi ma’lumotiga ko‘ra, Iordan daryosining g‘arbiy sohilidagi noqonuniy turar-joy siyosatini amalga oshirishdagi faol roli sababli Fransiya hududiga ma’muriy taqiq qo‘yilgan. Fransiya rejimi da’vo qilishicha, Dagan aeroportning pasport nazoratida alohida ajratilib, so‘roq qilingan va keyin taqiq sababi tushuntirilgan. Voqea Isroil rejimi va Yevropa davlatlari o‘rtasida noqonuniy turar-joylar bo‘yicha ziddiyat kuchayib borayotgan bir paytda yuz berdi.
Asosiy faktlar: Fransiya rejimi Yossi Daganni o‘tgan hafta Parij aeroportida mamlakatga kiritmagan; rasmiylar uning G‘arbiy sohildagi turar-joy siyosatidagi faol roli bilan bog‘liq ma’muriy taqiqni tilga olgan. Isroil rejimi qarorni “mutlaqo qabul qilib bo‘lmaydi” deb baholab, Fransiyadan izoh talab qilishini bildirgan. Fransiya parlamenti qo‘mitasi noqonuniy turar-joy mahsulotlari importini taqiqlovchi qonun loyihasini ma’qullagan, muhokama 19-noyabrga rejalashtirilgan.
Sentyabr oyida Fransiya rejimi va yana 11 davlat noqonuniy turar-joylar bilan savdoni cheklash niyatini e’lon qilgan edi; bu qadam Isroil rejimi rasmiylarining noroziligiga sabab bo‘lgan. Dushanba kuni Fransiya rejimining parlament qo‘mitasi turar-joy qurilishiga hissa qo‘shadigan tovar va xizmatlar importini taqiqlovchi qonun loyihasini ma’qulladi, qo‘shimcha muhokama 19-noyabrga belgilangan. Bu voqea G‘arbiy sohildagi noqonuniy turar-joylar masalasi Fransiya rejimi va Isroil rejimi o‘rtasidagi munosabatlarda tobora sezilarli diplomatik va iqtisodiy muammoga aylanayotganini ko‘rsatadi.
Dagan chorshanba kuni taqiqdan tushkunlikka tushmaganini aytib, yahudiy xalqining tarixiy vatanini “qurish” bilan faxrlanishini ta’kidladi. Isroil rejimining tashqi ishlar vazirligi esa Daganaga qarshi choralar “siyosiy va mafkuraviy asoslarga” ega ekanini da’vo qilib, Isroil rejimi Fransiya rejimidan izoh talab qilishini va keyingi qadamlarini shunga qarab ko‘rib chiqishini bildirdi. Fransiya rejimi tashqi ishlar vazirligi avvalroq turar-joy qurilishi xalqaro huquqqa zid ekanini va ikki davlat yechimini zaiflashtirishini ma’lum qilgan edi. Bu bayonotlar tomonlarning pozitsiyalari qanchalik qarama-qarshi bo‘lib borayotganini ko‘rsatadi.
Isroilning antitarar-joy kuzatuv tashkiloti Peace Now ma’lumotlariga ko‘ra, bosib olingan G‘arbiy sohilda kamida 148 ta noqonuniy turar-joy, sharqiy Quddusda esa 15 tasi mavjud bo‘lib, ularda hozir taxminan 750 ming isroillik istiqomat qiladi. Joriy yil boshida Fransiya rejimi o‘ta o‘ng qarashli Isroil vazirlari Itamar Ben-Gvir va Bezalel Smotrichning mamlakatga kirishini taqiqlagan edi; ular Isroil rejimi vazirlar mahkamasidagi a’zolar sifatida tilga olinadi. Bu choralar Fransiya rejimining G‘arbiy sohildagi turar-joy siyosatiga nisbatan bosimni kuchaytirayotganini ko‘rsatadi.
Keyingi qadamlar qatorida Fransiya parlamenti qo‘mitasida 19-noyabr kuni bo‘lib o‘tadigan qo‘shimcha muhokama va turar-joy mahsulotlari importini cheklash bo‘yicha qonun loyihasining taqdiri muhim ahamiyatga ega. Isroil rejimi Fransiya rejimidan rasmiy izoh talab qilishi va munosabatlardagi keyingi harakatlarini belgilashi kutilmoqda. Kuzatuvchilarga ko‘ra, bu kabi qarorlar Fransiya rejimi va Isroil rejimi o‘rtasidagi ishonchni yanada pasaytirishi, Yevropa davlatlari bilan noqonuniy turar-joylar bo‘yicha kelishmovchilikni chuqurlashtirishi mumkin. Biroq rasmiy tafsilotlar va yakuniy qarorlar hali e’lon qilinmagan.
Source: www.aljazeera.com