Shtutgartda joylashgan nemis avtomobil konserni Mercedes-Benz payshanba kuni Germaniyadagi barcha ishlab chiqarish maydonchalariga qo‘shimcha investitsiyalarni hozircha to‘xtatib turishini e’lon qildi. Kompaniya bayonotida qaror rasmiy ravishda tasdiqlangan bo‘lsa-da, investitsiyalar qachon qayta tiklanishi, qaysi zavodlar va qancha hajmdagi mablag‘lar qamrab olinishi haqida aniq ma’lumot berilmadi. E’lon korxona rahbariyati bilan mehnat jamoasi kengashi (works council) va IG Metall kasaba uyushmasi o‘rtasidagi kelishmovchilik kuchayib borayotgan bir paytda qilindi: xodimlar vakillari qayta tuzilish sur’ati va ish o‘rinlari taqdiriga oid rejalarga qarshi chiqib kelmoqda.
Asosiy faktlar: Mercedes-Benz Germaniyadagi barcha uchastkalarida keyingi investitsiyalarni vaqtincha muzlatdi; moliyaviy tafsilotlar va muddat ko‘rsatilmagan. Qaror IG Metall kasaba uyushmasi va mehnat jamoasi kengashi bosimi kuchaygan sharoitda qabul qilindi. Bu Germaniya avtomobil sanoati va butun ta’minot zanjiri uchun qo‘shimcha noaniqlik tug‘diradi.
Mavzuning zamini shundan iboratki, Germaniya avtomobilsozligi bir necha yildan beri bir vaqtning o‘zida bir necha bosimga duch kelmoqda: energiya narxlarining yuqoriligi, elektromobil bozoridagi talabning kutilganidan sekin o‘sishi, Osiyo ishlab chiqaruvchilari bilan raqobatning keskinlashuvi va Yevropa Ittifoqi tomonidan joriy etilayotgan ekologik talablarning qimmatga tushishi. Shtutgartdagi bosh qarorgohi orqali faoliyat yurituvchi konsern uchun Germaniyadagi zavodlar nafaqat ishlab chiqarish, balki muhandislik va texnologik kompetensiyalar markazi hisoblanadi, shu bois investitsiyalarning muzlatilishi mahalliy iqtisodiyot uchun ham sezilarli signaldir.
Korxona ichidagi institutsional tartib masalani yanada murakkablashtiradi. Germaniyada amal qiluvchi hamkorlikda boshqaruv (mitbestimmung) tizimi doirasida mehnat jamoasi kengashi zavodlar taqdiri bo‘yicha qarorlar qabul qilishda bevosita ishtirok etadi, IG Metall esa yirik sanoat aksiyadorlarining nazorat kengashlarida vakillikka ega. Shu sababli rahbariyat uchun investitsiyalarni to‘xtatish ham iqtisodiy, ham muzokaralar vositasidagi qadam sifatida ko‘rilmoqda. Rasmiylar bu bosqichda qaysi zavodlar birinchi navbatda ta’sir ko‘rishini aytmadi, bu esa jamoa vakillarining xavotirini kuchaytirmoqda.
Berlindagi hukumat tomonidan olib borilayotgan energiya siyosati va Yevropa Ittifoqining sanoatga oid qat’iy talablari nemis ishlab chiqaruvchilarining xarajatlar tuzilmasini og‘irlashtirgani bozor kuzatuvchilari tomonidan tez-tez qayd etiladi. Tanqidchilarning fikricha, qayta tiklanuvchi energiyaga o‘tish va uglerod cheklovlari sanoat raqobatbardoshligini pasaytirib, yirik konsernlarni investitsiyalarni boshqa hududlarga ko‘chirishga undamoqda. Kompaniya bu borada rasmiy izoh bermadi.
Keyingi qadamlar hozircha noaniq: konsern investitsiya dasturini qayta ko‘rib chiqish muddatini e’lon qilmagan, kasaba uyushmasi esa muzokaralar davom ettirilishini talab qilmoqda. Kuzatuvchilar yaqin haftalarda zavodlar bo‘yicha aniq rejalar, shuningdek, xodimlar vakillari bilan uchrashuvlar natijasi ma’lum bo‘lishini kutmoqda. Vaziyat Germaniya avtomobil sanoatining butun Yevropadagi mavqeiga bevosita ta’sir qilishi mumkin.
Source: www.dw.com