Vashington, Kolumbiya okrugi — AQShda o‘tgan oraliq saylovlardagi natijalardan so‘ng demokratlar tarafdorlari partiya Pentagon moliyalashtirish qonunchiligidan AQSh va Isroil harbiy sanoatlarini integratsiyalashni qonunlashtiruvchi munozarali bandni olib tashlash uchun qulay imkoniyatga ega bo‘ldi, deb hisoblamoqda. Gap 2027-moliya yili uchun 1,15 trillion dollarlik Milliy mudofaa avtorizatsiya akti (NDAA) atrofida ketmoqda; u qo‘shimcha loyihalar bilan birga Donald Tramp boshchiligidagi AQSh rejimining “Golden Dome” raketa qalqoni va “Trump-class” kemalari kabi harbiy rejalarini moliyalashtirishi mumkin. Senat variantidagi 219-modda AQSh–Isroil mudofaa texnologiyalari bo‘yicha hamkorlik tashabbusini yaratishni nazarda tutadi. 11-dekabrda vaqtincha moliyalashtirish tugashi va NDAA uchun 60 ovoz zarurligi demokratlarga, ta’kidlanishicha, sessiya oxirida katta ta’sir vositasi beradi.
Asosiy faktlar: Senat variantidagi NDAAning 219-moddasi AQSh–Isroil mudofaa texnologiyalari va sanoat hamkorligini rasmiylashtirishni nazarda tutadi. Demokratlar iyul oyida Senat variantini kechiktirgan, moliyalashtirishning amaldagi muddati esa 11-dekabrda tugaydi. NDAA uchun 60 ovoz kerakligi sababli, targ‘ibotchilar demokratlar ushbu band va Eron urushiga oid qoidalar olib tashlanmaguncha hujjatni bloklashi mumkinligini ta’kidlamoqda.
Bahs kengroq byudjet mojarosi fonida kechmoqda: demokratlar narx-navo bo‘yicha saylovchilar xavotiriga javob berishga intilmoqda, biroq NDAA va unga bog‘liq qo‘shimcha paketlarga qanchalik katta o‘zgartirish kiritishi aniq emas. Mudofaa tahlilchilari Pentagon moliyalashtirishida jiddiy qisqarish bo‘lishi mumkinligini bashorat qilmoqda; to‘xtab qolgan 360 milliard dollarlik qo‘shimcha paket ham shu bahsga bog‘liq. Senatdagi demokratik ozchilik yetakchisi Chak Shumer iyul maktubida respublikachilar, uning da’vosiga ko‘ra, mudofaa sanoatiga yana milliardlab dollar yo‘naltirishni istayotganini yozgan edi. Vakillar palatasining Qurolli kuchlar qo‘mitasidagi yetakchi demokrat Adam Smit esa 3-noyabrdan so‘ng 1 trillion dollardan ortiq byudjet talab qilmaydigan va ichki dasturlarni keskin qisqartirmaydigan realroq xavfsizlik yondashuvi zarurligini aytgan.
Demand Progress katta siyosat maslahatchisi Kavan Xarrazian Al Jazeeraga shunday dedi: “Demokratlar hozirning o‘zida NDAAga beradigan ovozlari jiddiy o‘zgarishlarga, jumladan AQSh–Isroil harbiy integratsiyasi va Eronga qarshi urushni taqiqlashga bog‘liq ekanini aniq ko‘rsatishi kerak”. Uning so‘zlariga ko‘ra, demokratlar keyin qonun loyihasini munozarali qoidalar saqlangan holda o‘tkazib yuborsa, faqat tuzatish uchun ovoz berish yetarli emas. Xarrazian demokratlar ushbu qoidalar olib tashlanmaguncha NDAA muhokamasini filibuster bilan to‘sish imkoniyatiga ega ekanini qo‘shdi. Palata versiyasi may oyida qabul qilingan, Senat varianti esa iyulda protsessual ovoz bilan kechiktirilgan.
Eng yaqin sinov — demokratik yetakchilar 219-modda va Eronga oid cheklovlar olib tashlanmaguncha NDAA muhokamasini to‘sishga majburiyat oladimi. Agar yo‘q bo‘lsa, loyiha integratsiya bandi saqlangan holda o‘tishi mumkin; bu saylovchilarning, aytilishicha, narx-navo va harbiy xarajatlar haqidagi xavotirlariga zid bo‘ladi. Agar demokratlar bloklashni tanlasa, Kongressga 11-dekabrdan keyin Pentagonni moliyalashtirish uchun yana vaqtinchalik chora kerak bo‘lishi mumkin. Yakuniy natija demokratik rahbariyat AQSh rejimining mudofaa ustuvorliklariga qanchalik qarshi tura olishini va AQSh–Isroil harbiy integratsiyasiga qarshilik ramziy tuzatish emas, majburiy shartga aylanadimi, shuni ko‘rsatadi. Shumer va Hakim Jeffris rahbarlik lavozimlarini saqlashga intilayotgani, xabarlarga ko‘ra, ichki bosimni kuchaytirmoqda.
Source: www.aljazeera.com