Malayziyaning Saravak shtati janubi-g‘arbidagi Lundu mangrov o‘rmonida o‘tkazilgan keng ko‘lamli fotoqopqon tadqiqoti Sumatra mushugi (yassi boshli mushuk, Prionailurus planiceps) haqidagi an’anaviy tasavvurni o‘zgartirdi. Ecology and Evolution ilmiy jurnalida e’lon qilingan natijalarga ko‘ra, ilgari faqat tungi hayvon deb hisoblangan bu noyob yovvoyi mushuk kunduzi ham sezilarli faollik ko‘rsatgan. Tadqiqot 2021-yil avgustidan 2024-yil mayigacha, qariyb uch yil davom etib, tur vakillari 59 marta qayd etilgan. Kuzatuvlar turning sutkalik ritmi, yashash muhiti va mahalliy populyatsiyada nasl qoldirish imkoniyatlari haqida yangi ma’lumotlar berdi.
Asosiy faktlar: Olimlar Saravakning Lundu mangrov o‘rmonida fotoqopqonlardan foydalanib, Sumatra mushugini 59 marta qayd etdi. Faollik taxminan yarim tunda eng yuqori bo‘lgan bo‘lsa-da, hayvonlar tongga yaqin va kunning ikkinchi yarmida ham kameralarga tushgan. Bundan tashqari, voyaga yetgan urg‘ochi mushuk mushukcha bilan birga tasvirga olingan.
Sumatra mushugi dunyodagi mushuksimonlar oilasining eng kam uchraydigan va eng kam o‘rganilgan vakillaridan biri hisoblanadi. Uning yassi peshonasi va cho‘zinchoq bosh suyagi tufayli bu turni yassi boshli mushuk deb ham atashadi. Tur Bruney, Indoneziya va Malayziyadagi bir-biridan ajralib qolgan tabiiy yashash hududlarida uchraydi. Uzoq vaqt davomida mazkur tur faqat tunda faol hayot kechiradi, deb hisoblab kelingan. Yangi tadqiqot esa bu qarashni shubha ostiga qo‘yib, turning xulq-atvori avval o‘ylanganidan ancha moslashuvchan bo‘lishi mumkinligini ko‘rsatdi.
Tadqiqot doirasida olimlar Malayziyaning Saravak shtati janubi-g‘arbidagi Lundu mangrov o‘rmonida hayvonlarni kuzatish uchun fotoqopqonlardan foydalandi. Qariyb uch yillik kuzatuv davomida olingan ma’lumotlar Sumatra mushuklarining sutkalik faolligi haqida kutilmagan manzarani ochib berdi. Fotoqopqonlar hayvonlarni ham tunda, ham kunduzi tasvirga olgan. Ularning faolligi taxminan yarim tunda eng yuqori darajaga yetgan bo‘lsa-da, ular tongga yaqin va kunning ikkinchi yarmida ham kameralarga tushgan. Kameralar voyaga yetgan urg‘ochi mushukni mushukcha bilan birga qayd etgani turning o‘rganilgan hududda mavjudligini tasdiqladi va mahalliy populyatsiya shu yerda nasl qoldirayotgan bo‘lishi mumkinligidan dalolat berdi.
Natijalar bu hayvonlar kunduzi ham sezilarli darajada faol ekanini ko‘rsatmoqda. Bu esa turning faollik tartibi avval o‘ylanganidan ancha moslashuvchan bo‘lishi mumkinligini anglatadi. Olimlar keyingi tadqiqotlarda boshqa hududlardagi populyatsiyalarni ham kuzatishni, mangrov va botqoqli yashash muhitlarini muhofaza qilishni hamda fotoqopqon ma’lumotlarini tabiatni muhofaza qilish rejalariga tatbiq etishni taklif qilmoqda. Bu kabi uzoq muddatli kuzatuvlar kam o‘rganilgan yovvoyi turlarni saqlab qolish uchun muhim ilmiy asos yaratadi.
Source: kun.uz