️ Fransiyaning Dassault Aviation aviasozlik konserni istiqbolli samolyotlar uchun vodorodli kuch qurilmalari bo‘yicha ichki tadqiqotlarini rasman yakunladi. Kompaniya bosh direktori Erik Trapye bu qarorni uzoq masofaga uchuvchi biznes-jetlarda vodoroddan foydalanishdagi jiddiy muhandislik qiyinchiliklari va parvoz masofasiga doir cheklovlar bilan izohladi. Bu esa biznes aviatsiyasida yaqin va o‘rta muddatli istiqbolda chiqindisiz vodorodli samolyotlar yaratish, shuningdek, aeroportlarda zarur yoqilg‘i quyish infratuzilmasini barpo etish imkoniyatiga nisbatan shubhalar kuchayib borayotganini ko‘rsatadi.
️ Asosiy faktlar: Dassault Aviation vodorodli kuch qurilmalari bo‘yicha ichki tadqiqotlarini yakunladi; kompaniya vodorodni o‘z samolyotlari uchun amalda qo‘llash mumkin bo‘lgan energiya manbai sifatida ko‘rib chiqmayotganini bildirdi; muhandislik resurslari ekologik barqaror aviatsiya yoqilg‘isi (SAF), aerodinamika va an’anaviy dvigatellarni takomillashtirishga yo‘naltirilmoqda.
️ Vodorodli aviatsiya so‘nggi yillarda dekarbonizatsiya strategiyalarining markazida bo‘lib kelgan, chunki suyuq vodorodning solishtirma energiya sig‘imi an’anaviy aviatsiya kerosinidan yuqori hisoblanadi. Biroq Dassault qarori bu texnologiyani keng miqyosda qo‘llashda faqat yoqilg‘i xususiyatlari emas, balki samolyot konstruksiyasi, parvoz masofasi va aeroport infratuzilmasi o‘rtasidagi uyg‘unlik muhim ekanini yana bir bor tasdiqlaydi. Kompaniya endi ekologik barqaror aviatsiya yoqilg‘isini, jumladan bioyoqilg‘i va sintetik yoqilg‘ini ishlab chiqish hamda qo‘llashga e’tibor qaratmoqda; bunda an’anaviy kuch qurilmalarini takomillashtirish va aerodinamikani yaxshilash ham davom ettiriladi.
️ Texnik qiyinchiliklarga misol sifatida Trapye kompaniyaning eng yirik uzoq masofali samolyoti — flagman Falcon 10X biznes-jetini keltirdi. Uning ilk parvozi 2026-yil iyun oyida amalga oshirilgan, tijoriy foydalanishni boshlash esa 2029-yilga rejalashtirilgan. Falcon 10X uchun hisoblangan parvoz masofasi 13 890 kilometrni tashkil etadi. Shu sababli loyihalashda yo‘lovchilar saloni uchun ajratilgan joyni saqlab qolish maqsadida yoqilg‘i zaxiralarini ixcham joylashtirishga alohida e’tibor qaratilgan.
️ Suyuq vodorodning solishtirma energiya sig‘imi an’anaviy aviatsiya kerosinidan yuqori bo‘lsa-da, uni saqlash uchun taxminan to‘rt baravar kattaroq hajm talab etiladi. Bundan tashqari, yoqilg‘ini suyuq holatda saqlash uchun taxminan −253°C kriogen haroratni ta’minlash zarur. Kuchli issiqlik izolyatsiyasiga ega og‘ir silindrsimon baklarni biznes-jetning ixcham fyuzelyajiga joylashtirish salonning foydali hajmini sezilarli qisqartirib, qit’alararo parvozlarni amalga oshirish imkoniyatlarini cheklagan bo‘lar edi.
️ Vodorodli aviatsiya bo‘yicha tadqiqotlardan voz kechish orqali Dassault Aviation amalda mintaqaviy samolyotlarning istiqbolli loyihalari bilan qit’alararo parvozlar uchun havo kemalarini yaratishda yuzaga keladigan fizik cheklovlar o‘rtasidagi chegarani belgilab berdi. Ekologik barqaror aviatsiya yoqilg‘isiga tayanish va an’anaviy kuch qurilmalarini takomillashtirish kompaniyaning parvoz masofasi hamda yo‘lovchilar qulayligini saqlab qolgan holda karbonat angidrid chiqarilishini kamaytirishga qaratilgan amaliy yondashuvini aks ettiradi.
Source: kun.uz