Davlat aktivlarini boshqarish agentligi direktor o‘rinbosari Alisher Miraliyev 7-aprel kuni Senat yig‘ilishida “Rieltorlik faoliyati to‘g‘risida”gi qonunning yangi tahriri qoidalarini muhokama qildi. Uning ta'kidlashicha, mamlakatda ko'chmas mulk bozorining katta qismi hali ham norasmiy, “soya” sektorida faoliyat ko'rsatmoqda, bu esa iqtisodiyotning rivojlanishiga to'sqinlik qilmoqda.

Rasmiy ma'lumotlarga ko'ra, O‘zbekistonda 285 ta rieltorlik tashkiloti va 684 nafar rieltor faoliyat yuritadi, 2024-yilda ko‘rsatilgan xizmatlar hajmi 50 mlrd so‘mni tashkil etgan. Biroq, bozorning faqat 45% qismi rasmiy ro‘yxatdan o‘tgan, qolgan qismi esa norasmiy vositachilar (“maklerlar”) tomonidan boshqariladi. O‘tgan yil davomida 473 nafar norasmiy makler 136 milliard so‘mlik 650 ta bitimni amalga oshirgan, bu esa bozorda keng tarqalgan noqonuniy amaliyotlarni ko‘rsatadi.

Miraliyevning tushuntirishicha, bu holatning asosiy sababi amaldagi qonunchilik talablarining murakkabligidir. Sertifikatsiyadan o‘tish, jamoat tashkilotlariga a’zo bo‘lish kabi talablar ko'plab vositachilarni rasmiylashtirishdan qaytarmoqda. Yangi qonun loyihasi bu muammoni hal qilish uchun “ko‘chmas mulk agenti” deb nomlangan yangi huquqiy formatni joriy qilishni nazarda tutadi.

Ushbu yangi format orqali vositachilarni malaka sertifikati va jamoat birlashmasi a’zoligi talablarisiz rasmiy iqtisodiyotga jalb qilish mumkin bo‘ladi. Ko‘chmas mulk agentlari faqat reklama faoliyati bilan shug‘ullanishi, rasmiylashtirish jarayonlari esa faqat rieltorlik tashkilotlari tomonidan amalga oshirilishi ko‘zda tutilgan. Bu kichik tadbirkorlik uchun ma’muriy yuklamani kamaytirish va soliq rejimiga moslashishni osonlashtiradi.

Bundan tashqari, qonun yagona elektron reyestr yaratishni ham nazarda tutadi, unga barcha rieltorlik tashkilotlari, rieltorlar va ko‘chmas mulk agentlari kiritiladi. Bu reyestr Davlat aktivlarini boshqarish agentligi tomonidan onlayn yangilanib boriladi va har qanday iste’molchi shartnoma tuzishdan oldin vositachining qonuniyligini tekshirishi mumkin. Bu tizim mijozlarning ishonchini mustahkamlash va bozordagi professionalizmni oshirishga xizmat qiladi.

Source: www.gazeta.uz