O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev suv fondi yerlaridan foydalanish samaradorligini oshirish va sel suvlarini boshqarish bo‘yicha yig‘ilish o‘tkazdi. Unda suv infratuzilmasi nafaqat texnik tizim, balki iqtisodiy aktiv sifatida qaralishi ta’kidlandi.
Mamlakatda umumiy uzunligi 150 ming kilometr bo‘lgan daryo va kanal o‘zanlarini betonlashtirish ishlari davom etmoqda. Bunga 3 trillion so‘m ajratilgan. Hozirga qadar 2 ming kilometr magistral kanal betonlashtirilib, 721 kilometr kanal, 525 kilometr lotok va yopiq tarmoqlar qurildi. Natijada 858 ming gektar yerning suv ta’minoti yaxshilanib, 51 ming gektar qishloq xo‘jaligi aylanmasiga kiritildi. Ko‘rilayotgan choralar yiliga 1,3 milliard kub metr suvni tejash imkonini beradi, bu Navoiy viloyatining yillik suv iste’moli bilan teng.
Yig‘ilishda daryo, kanal, suv omborlari va ko‘llarning qirg‘oqbo‘yi zonalaridan turizm, xizmat ko‘rsatish va tadbirkorlikni rivojlantirish uchun foydalanish jahon iqtisodiyotining eng jadal rivojlanayotgan yo‘nalishlaridan biri ekani ta’kidlandi. Bunday loyihalar yer uchastkalari va ko‘chmas mulk qiymatining oshishiga, hududlarning rivojlanishiga, investitsiyalar jalb qilinishiga, ish o‘rinlari yaratilishiga va ekologik barqarorlikka hissa qo‘shadi.
Jahon baholariga ko‘ra, suv infratuzilmasi atrofidagi turistik loyihalarga kiritilgan har bir dollar 3 dan 10 dollargacha iqtisodiy samara berishi mumkin. O‘zbekistonda tijorat va turistik ob’ektlar joylashtirish uchun yaroqli 100 ming gektarga yaqin suv fondi yerlari aniqlangan. Ularni o‘zlashtirish 100 ming kishini ish bilan ta’minlab, yiliga qo‘shimcha 220 milliard so‘m daromad keltirishi mumkin.
Sohada biznes ishtirokini kengaytirish uchun yangi mexanizmlar joriy etiladi. Xususan, suv fondi yerlarini ijaraga berish, monitoring qilish, shartnomalar tuzish va hisobot berish jarayonlari onlayn formatga o‘tkaziladi. Tadbirkorlar suv omborlari, kanallar, kollektor va ko‘llarni cho‘kindi va tuproqdan tozalashga tendersiz jalb qilinadi. Qum va shag‘al to‘planishi qirg‘oq yuvilishi va suv bosishiga olib keladigan joylarda ularni qazib olishga ruxsat beriladi, olish hajmlarini Kosmik tadqiqotlar va texnologiyalar agentligi hisoblab beradi. Suv omborlari va sel to‘plagichlarida suvdan bo‘shagan yer uchastkalari qishloq xo‘jaligi ekinlarini yetishtirish uchun auktsion orqali ijaraga beriladi.
Yig‘ilishda sel suvlarini boshqarish masalalariga alohida e’tibor qaratildi. Iqlim o‘zgarishi sababli so‘nggi yillarda qisqa muddatli jala yomg‘irlar ko‘payib, sel va toshqin xavfini kuchaytirmoqda, ayniqsa Samarqand, Jizzax va Toshkent viloyatlarining tog‘li va tog‘ oldi hududlarida. Sel va toshqinlar nafaqat infratuzilma va qishloq xo‘jaligiga, balki sanoat, sug‘urta, logistika va tashqi savdoga ham zarar yetkazishi ta’kidlandi. Shu bilan birga, sel oqimlari muhim suv resursi manbai sifatida qaraladi: 60 ta yirik soy bo‘yicha har yili samarali foydalanilmay 690 million kub metr suv oqib ketadi.
Shu munosabat bilan davlat rahbari sel suvlarini boshqarishda faqat himoya inshootlari qurish bilan cheklanmasdan, integratsiyalashgan yondashuvni joriy etishni topshirdi. Yangi loyihalar bir vaqtning o‘zida sel xavfini kamaytirish, suv to‘plash, qishloq xo‘jaligi, energetika, baliqchilik, turizm va xizmat ko‘rsatishni rivojlantirishga qaratilgan bo‘lishi kerak. Bunday choralar 13 ming gektarga yaqin yerni qayta aylanmaga kiritish va hududlarning suv ta’minotini yaxshilash imkonini beradi.
Yig‘ilish yakunida prezident mas’ul shaxslarga suv infratuzilmasini iqtisodiy faollik manbaiga aylantirish, sel-toshqin xavflarini kamaytirish, suv resurslaridan samarali foydalanish va xususiy sektor ishtirokini kengaytirish bo‘yicha bir qator topshiriqlar berdi.
Source: podrobno.uz