O‘zbekistonda ko‘cha mushuklari atrofida mojaro avj olmoqda: amaldagi qonunchilik “Mushukkent” loyihasi faoliyatini xavf ostiga qo‘ygan, ko‘ngillilar esa hayvonlarga g‘amxo‘rlik qilgani uchun jarimaga tortila boshlagan. Podrobno.uz muxbiri “Hayot” NNT asoschisi Iroda Matkarimova bilan suhbatlashib, qonunning qaysi normasi bunday rezonansga sabab bo‘lganini va zoohimoyachilar qanday o‘zgarishlarni taklif qilayotganini aniqladi.
Muammo turar-joy binolaridan foydalanish qoidalarining 202-bandiga bog‘liq bo‘lib, u ko‘p qavatli uylarning umumiy foydalanish joylarida hayvonlarni saqlashni taqiqlaydi.
“Hayot” NNT asoschisi va rahbari Iroda Matkarimovaning so‘zlariga ko‘ra, ushbu norma nafaqat itlar va qishloq xo‘jalik hayvonlariga, balki mushuklarga ham taalluqli. Aynan shu holat 2019-yildan beri ko‘cha mushuklari sonini sterillash dasturi orqali tartibga solish bilan shug‘ullanayotgan “Mushukkent” loyihasini xavf ostiga qo‘ymoqda. Bundan tashqari, ko‘ngillilar butun mamlakat bo‘ylab maxsus uychalar o‘rnatib, hayvonlarni doimiy ovqatlantirish joylarini tashkil qilmoqda. Ularning so‘zlariga ko‘ra, bu aholi o‘rtasidagi nizolarni kamaytirish va mushuklarning holatini nazorat qilishga yordam beradi.
Faollar vaziyatni ziddiyatli deb ataydi. Ular avvalroq shahar hokimiyati aholini ko‘cha hayvonlariga yordam berishga, hech bo‘lmaganda suv qoldirishga chaqirganini, hozir esa shunday harakatlar jarima uchun asos bo‘lishi mumkinligini eslatadi.
“Hayot” NNT muammoni xalqaro tajribaga asoslanib hal qilish mumkin deb hisoblaydi. Tashkilot fikricha, ko‘cha mushuklari shahar ekotizimining bir qismi sifatida qaralishi kerak. “Mushuklar muhim sanitariya funksiyasini bajaradi, kemiruvchilar sonini nazorat qiladi va ularning ommaviy tarqalishiga to‘sqinlik qiladi”, deydi zoohimoyachilar.
Shu bilan birga, ular ko‘cha hayvonlariga qarshi kurashning mavjud usullarini tanqid qiladi. Faollarning so‘zlariga ko‘ra, Toshkentda hanuzgacha zahar ishlatish holatlari uchraydi, bu nafaqat hayvonlar, balki odamlar, ayniqsa bolalar uchun xavflidir.
Zoohimoyachilar muqobil sifatida tizimli yondashuvni taklif qiladi. Asosiy choralar qatorida: mushuklarni davlat va ko‘ngillilar nazorati ostida “shartli egalik qilinadigan hayvonlar” deb tan olish; majburiy sterillash, emlash va chiplashni joriy etish; zaharlash va boshqa xavfli usullarni istisno qilish; aholining mushuklarning shahar ekotizimidagi roli haqida xabardorligini oshirish; davlat organlari bilan birgalikda hisob va veterinariya nazorati tizimini yaratish. Bunday model bir qator mamlakatlarda muvaffaqiyatli qo‘llanilmoqda va hayvonlar sonini insoniy tartibga solish bilan birga shahar muhiti uchun xavflarni kamaytirishga imkon beradi.
Faollar ta’kidlaydi: gap nazoratsiz ko‘payish haqida emas, balki tartibga solinadigan tizim haqida ketmoqda, unda hayvonlar uchun mas’ul shaxslar biriktirilgan, sanitariya me’yorlariga rioya qilinadi va hisob yuritiladi.
Hozircha vaziyat keskinligicha qolmoqda. Mushuklar uchun uychalar hali demontaj qilinmagan, ammo ko‘ngillilarga bosim kuchaymoqda. “Biz yaratilgan narsalarni yo‘qotmasligimiz muhim. O‘zgarishlarsiz biz orqaga qaytish va barcha yutuqlarni yo‘qotish xavfiga duch kelamiz”, deydi Iroda.
Eslatib o‘tamiz, yaqinda Toshkentning Mirobod tumanida mushukka nisbatan shafqatsiz munosabatda bo‘lgan erkak ma’muriy javobgarlikka tortilgan edi. Hodisa jamoatchilikda rezonansga sabab bo‘lib, huquq-tartibot organlarining aralashuviga olib kelgan.
Source: podrobno.uz