Toshkentda mobil kompleks ma’lumotlari asosida rasmiylashtirilgan jarima qonuniyligi atrofida jamoatchilik muhokamasi avj oldi. Telegram’da Abdumalikovich taxallusi bilan tanilgan advokat sud qarorining huquqiy asoslarini shubha ostiga olib, radarlardan foydalanish tartibidagi ayrim qoidalar o‘rtasida ziddiyat borligini ta’kidladi.
Advokatning xabar berishicha, Toshkent shahar sudi jinoyat ishlari bo‘yicha sudlov hay’ati raisi sudya Shamshev raisligida Toshkent shahar IIBB YHXB boshlig‘i Adilovning kassatsiya shikoyatini qanoatlantirib, jarima to‘g‘risidagi qarorni o‘zgarishsiz qoldirgan.
Sud, advokatning so‘zlariga ko‘ra, Vazirlar Mahkamasining 2018-yil 1-dekabrdagi 975-sonli qarori bilan tasdiqlangan Yo‘l harakati xavfsizligi xodimlari va yo‘l harakati qatnashchilari o‘rtasidagi hamkorlik tartibi hamda maxsus qurilmalardan foydalanish to‘g‘risidagi Nizomning 31 va 37-bandlarini huquqiy asos sifatida keltirgan.
Biroq advokat bu normalarni qo‘llash qo‘shimcha huquqiy tahlilni talab qilishini aytadi. U 975-sonli Nizomdagi ta’riflarga e’tibor qaratadi: hujjatda maxsus qurilmalar qatoriga audio, foto va video qayd qilishning maxsus avtomatlashtirilgan texnik vositalari, shuningdek, ko‘chma fotoradar va mobil komplekslar, alkotesterlar, narkotesterlar, planshetlar va boshqa maxsus texnik vositalar kiritilgan.
Advokatning fikricha, ushbu tahrir maxsus avtomatlashtirilgan foto va video qayd qilish vositalarini hamda ko‘chma fotoradar va mobil komplekslarni turli toifadagi qurilmalar sifatida ajratishga imkon beradi. U Nizomning 31-bandiga murojaat qiladi: ko‘chma fotoradar va mobil komplekslardan foydalanishda yo‘l harakati qoidalari buzilishini qayd etish 37-bandda belgilangan tartibda amalga oshiriladi.
Aynan 37-bandning mazmuni advokatda asosiy savol tug‘diradi. Unda Ma’muriy javobgarlik to‘g‘risidagi kodeksning 309¹-moddasiga muvofiq, agar ma’muriy huquqbuzarlik maxsus avtomatlashtirilgan foto va video qayd qilish texnik vositalari tomonidan qayd etilgan bo‘lsa, jarima to‘g‘risidagi qaror protokol tuzilmasdan va huquqbuzarlik sodir etgan shaxs ishtirokisiz chiqariladi. Ammo 37-bandda ko‘chma fotoradar va mobil komplekslar alohida tilga olinmagan.
Shu sababli advokat savol beradi: 37-bandda nazarda tutilgan soddalashtirilgan qaror chiqarish tartibi to‘g‘ridan-to‘g‘ri mobil komplekslarga taalluqlimi? U shuningdek, Nizomning 29-bandiga e’tibor qaratadi: haydovchi maxsus qurilma ko‘rsatkichlariga rozi bo‘lmasa, vaziyat guvohlar ishtirokida rasmiylashtiriladi. Bu esa, advokat fikricha, 37-banddagi tartib bilan ziddiyatni keltirib chiqaradi.
Advokat bu ziddiyatni jarima qonuniyligini baholashda alohida ko‘rib chiqish zarur deb hisoblaydi va nima uchun sud bu qoidalar o‘rtasidagi bog‘liqlikka baho bermaganini so‘raydi. U O‘zbekistonda mobil komplekslar bilan bog‘liq jarimalar bo‘yicha sud amaliyoti shakllanayotganini va Oliy sud ilgari tegishli tushuntirishlar berganini eslatadi.
Advokatning e’lonidan so‘ng Toshkent shahar sudlarining rasmiy kanali murojaat bilan chiqdi. Sudda ta’kidlanishicha, qonunchilikka ko‘ra, quyi sudlar qarorlariga huquqiy baho berish huquqi faqat yuqori turuvchi sud instansiyasiga tegishli. Sud fikricha, advokatning fikri uning huquqiy pozitsiyasi bo‘lib, sud qarorining protsessual ma’nodagi “huquqiy bahosi” emas.
Sud advokatning “huquqiy baho berish” haqidagi iborasini tanqid qilib, advokat o‘z subyektiv fikrini shubhasiz haqiqat sifatida taqdim etmasligi va auditoriyani chalg‘itmasligi kerakligini, bu professional etika talabi ekanini eslatdi. Advokat Abdullayev bunga javoban sud pozitsiyasida ikki xil tushuncha aralashib ketganini aytdi.
Uning so‘zlariga ko‘ra, faqat yuqori sud quyi sud qarorini bekor qilish yoki o‘zgartirish huquqiga ega, ammo bu advokatning sud hujjatini o‘rganib, qonunga muvofiqligi haqida fikr bildirishiga to‘sqinlik qilmaydi. U misol sifatida shifokorlar misolini keltirdi: bir shifokor boshqa shifokorning tashxisini tanqid qilishi mumkin, bu uni bosh shifokorga aylantirmaydi.
Advokat BMTning advokatlar roli haqidagi asosiy prinsiplariga, xususan, advokatlarning qonunchilik, odil sudlov va inson huquqlarini himoya qilish masalalari bo‘yicha jamoatchilik muhokamalarida qatnashish huquqini mustahkamlovchi 23-bandiga murojaat qildi. U sudyaga shaxsiy baho bermaganini, haqorat qilmaganini, maxfiy ma’lumot tarqatmaganini ta’kidladi.
Jamoat arbobi Abdurahmon Tashanov bu hodisani “choynakda bo‘ron” deb atadi. U advokatlar va sud o‘rtasidagi qarama-qarshilik emas, balki turli funksiyalar o‘rtasidagi ziddiyat ekanini aytdi: advokatlar muammolarni jamoatchilikka yetkazishga harakat qilmoqda, sud matbuot xizmati esa ochiq tushuntirish berishga intilmoqda. Tashanov matbuot xizmatining faolligini ijobiy baholadi, lekin ommaviy tortishuvlar unchalik chiroyli ko‘rinmasligini tan oldi.
Bu munozara aslida jarima masalasidan ko‘ra kengroq savolga olib keladi: sud qarorlari atrofida huquqiy munozara qanchalik ochiq bo‘lishi kerak va davlat organlari professional tanqidga qanday javob berishi lozim? Advokat va sud hozircha parallel munozaralar olib bormoqda: biri normativ hujjatlar mazmuni haqida, ikkinchisi advokatning ommaviy chiqishlari chegarasi haqida. Yakuniy nuqta esa 29, 31 va 37-bandlar o‘rtasidagi munosabatga aniqlik kiritilgandagina qo‘yilishi mumkin.
Source: podrobno.uz