Toshkentda aqliy nogironligi bo‘lgan yoshlar uchun tashkil etilgan “Tabassum” inklyuziv ustaxonasi ish boshlaganiga bir yil to‘ldi. 20-25 o‘ringa mo‘ljallangan ushbu ustaxonada yoshlar kulolchilik, tikuvchilik, sham va sovun tayyorlash kabi hunarlarni o‘rganmoqda. Shu bilan birga, ular kundalik hayot ko‘nikmalarini ham egallab, o‘z qobiliyatlarini namoyon etish va jamiyatda faol ishtirok etish imkoniyatiga ega bo‘lmoqda.
Loyiha rahbari Shahnoza Ikromovaning so‘zlariga ko‘ra, asosiy maqsad — yoshlarni mustaqil hayotga tayyorlash va kelajakda o‘z mehnati orqali daromad topishlariga sharoit yaratish. Ushbu g‘oya Ikromovaning shaxsiy tajribasidan kelib chiqqan. Uning o‘g‘li Rustam tug‘ilganidan keyin rivojlanishida muammolar yuzaga kelgan va maktabni tugatish arafasida uning kelajagi haqida o‘ylay boshlagan.
Shahnoza Ikromova nogironlik bo‘yicha xalqaro ekspert sifatida Turkiya, Yaponiya va Belgiyadagi inklyuziv kafe hamda ustaxonalar tajribasini o‘rgangan. Bu tajribalar unga O‘zbekistonda ham shunday tizim yaratish mumkinligi haqidagi rejani shakllantirishga yordam bergan. Uning kuzatishicha, maktabni tugatgan ko‘plab nogiron yoshlar uyda o‘tirib, televizor ko‘rish yoki telefondan foydalanish bilan vaqt o‘tkazadi, bu esa ularning rivojlanishiga salbiy ta’sir qiladi.
2022-yilda “Tabassum” markazi tashkil etilib, u yerda reabilitatsiya va ko‘p funksional xizmatlar ko‘rsatila boshlandi. Nutq va maxsus pedagoglar tomonidan o‘z-o‘ziga xizmat qilish va hayotiy ko‘nikmalar bo‘yicha mashg‘ulotlar o‘tkazilmoqda. Ijtimoiy himoya milliy agentligi bilan hamkorlikda 18 yoshgacha bo‘lgan bolalar uchun kunduzgi parvarish, reabilitatsiya va erta aralashuv xizmatlari yo‘lga qo‘yilgan.
2025-yil avgustida UNICEF granti asosida “Tabassum” inklyuziv ustaxonasi ochildi. Ustaxonada Kamoliddin Behzod nomidagi milliy rassomlik va dizayn institutini bitirgan ustalar hamda ikki nafar tyutor faoliyat yuritmoqda. Hozirda 15 nafarga yaqin yigit-qiz doimiy ravishda kelmoqda. U yerda chashka, broshka, brelok va interyer buyumlari tayyorlanib, mahsulotlar Toshkentdagi uchta mehmonxonada hamda Human House orqali sotilmoqda.
Shahnoza Ikromova ta’kidlashicha, ustaxonaning asosiy xarajatlari hozircha mahsulotlar savdosi hisobidan to‘liq qoplanmayapti, shuning uchun loyiha grant mablag‘lari hisobiga qo‘llab-quvvatlanmoqda. Kelajakda turizm sohasi bilan hamkorlikni kuchaytirib, turistlar uchun pullik mahorat darslarini tashkil etish rejalashtirilgan. Shuningdek, ustaxona prezident farmoni bilan yo‘lga qo‘yilgan “Yangi kun” loyihasiga qo‘shilgan bo‘lib, bu yerda ishtirokchilarning funksional diagnostikasi o‘tkazilib, davlat subsidiyasi ajratilishi ko‘zda tutilgan.
Tyutor Naima Umarovaning aytishicha, dastlab ota-onalar ham, xodimlar ham bolalarning yangi muhitga moslashishidan xavotirlangan. Ammo vaqt o‘tishi bilan bolalarning tez kirishib ketishi va vazifalarni bajarishga harakat qilishi ishonch paydo qilgan. Ustaxonada bolalarga hunarmandchilik bilan birga tozalash, ovqat tayyorlash kabi kundalik hayot ko‘nikmalari ham o‘rgatilmoqda.
Loyiha menejeri Yelena To‘rayevaning so‘zlariga ko‘ra, kompaniyalar ijtimoiy loyihalarni qo‘llab-quvvatlashga qiziqishi ortib borayotgani sabab mahalliy mahsulotlarga e’tibor qaratmoqda. Toshkentdagi mehmonxonalar bilan hamkorlik qilinmoqda, Buxoro va Samarqanddagi mehmonxonalar bilan muzokaralar olib borilmoqda. Kelajakda Xiva kabi turistik yo‘nalishlarga chiqish rejalashtirilgan.
Ota-onalar ham farzandlaridagi ijobiy o‘zgarishlarni alohida qayd etmoqda. Nilufar To‘xtayeva qizi Jannatoy haqida gapirar ekan, “Tabassum”ga kelganidan keyin uning dunyoqarashi o‘zgarganini, har kuni xursand bo‘lib kelishini aytadi. Kamola Mirsamatova esa o‘g‘li Rustamning mustaqil shaxs sifatida rivojlanayotganini ta’kidlaydi. Ilmira Muhiddinova o‘g‘li Asliddinning kayfiyati yaxshilanib, bosiq bo‘lib qolganini, Nozim Karimova esa qizi Muazzamning kulolchilikka mehr qo‘yganini bildiradi.
“Tabassum” inklyuziv ustaxonasi nafaqat hunarmandchilikni o‘rgatish, balki nogiron yoshlarning jamiyatga integratsiyalashuvi, ularning o‘z kuchiga ishonishini shakllantirishda muhim ahamiyat kasb etmoqda. Ustaxona rahbariyati kelajakda uni o‘zini o‘zi qoplaydigan biznes darajasiga yetkazishni maqsad qilgan.
Source: www.gazeta.uz