11-noyabr kuni Toshkentda mobil qurilmalarni bojxona rasmiylashtiruvidan o‘tkazish va IMEI kodlarni ro‘yxatdan o‘tkazish masalalariga bag‘ishlangan matbuot anjumanida jurnalistlar va Bojxona qo‘mitasi vakillari import bojlarining telefonlar narxiga ta’sirini muhokama qildi. Asosiy savol qurilmaning yakuniy narxi, bojxona to‘lovlari bilan UzIMEI ro‘yxatdan o‘tkazish haqi o‘rtasidagi farq va rasmiy import sharoitlariga tegishli bo‘ldi.
Asosiy faktlar: O‘zbekistonda mobil qurilmalar importiga bojxona boji o‘rtacha 5 foiz, QQS 12 foiz deb ko‘rsatildi; dunyoda bu ko‘rsatkichlar mos ravishda 10–15 foiz va 18–20 foiz atrofida. 2026-yilning o‘n oyi davomida bojxona to‘lovlari hisobidan budjetga qariyb 63,5 trillion so‘m tushgan, shundan 2 trillion so‘mi mobil qurilmalar importi hissasiga to‘g‘ri keladi. Rasmiylar bojxona to‘lovi va IMEI ro‘yxatdan o‘tkazish haqini farqlash zarurligini ta’kidladi.
Munozaraga jurnalistning savoli sabab bo‘ldi: u import qurilmalar uchun undiriladigan qo‘shimcha to‘lovlar amalda iste’molchilar zimmasiga yuklanayotganini qayd etdi. “Bu pulni xalq, oddiy odamlar to‘laydi-ku... Tadbirkor xarajatlarni tovar narxiga qo‘shadi”, — dedi jurnalist va boshqa mamlakatlarda arzonroq tovarlar nega soliqlar tufayli qimmatroq bo‘lishi kerakligini so‘radi.
Bojxona qo‘mitasi matbuot kotibi Husan Tangriyev bojxona to‘lovlari hamda UzIMEI tizimida IMEI kodlarni ro‘yxatdan o‘tkazish uchun alohida to‘lanadigan haqni farqlash lozimligini tushuntirdi. Qo‘mita boshqarmasi boshlig‘i Farhod Olimjonov tanqidlarga javob berar ekan, bunday mantiqdan kelib chiqilsa, import qilinadigan barcha tovarlardan bojxona to‘lovlarini undirishdan voz kechishga to‘g‘ri kelishini ta’kidladi. “Unda na avtomobillardan, na mebeldan, na telefonlardan bojxona to‘lovlarini undirishga hojat qolmaydi”, — deydi u.
Olimjonov O‘zbekistondagi stavkalarni boshqa mamlakatlar bilan taqqoslashni taklif qildi. Uning so‘zlariga ko‘ra, dunyoda mobil qurilmalar importiga boj o‘rtacha 10–15 foiz, O‘zbekistonda 5 foiz; QQS boshqa mamlakatlarda 18–20 foiz, O‘zbekistonda 12 foiz. Shuningdek, 2026-yilning o‘n oyi davomida bojxona to‘lovlari hisobidan budjetga qariyb 63,5 trillion so‘m tushgani, shundan 2 trillion so‘mi mobil qurilmalar importiga to‘g‘ri kelishi qayd etildi.
Uchrashuvda norasmiy import ham muhokama qilindi. Olimjonov 2022-yilda importning 60 foizi jismoniy shaxslar hissasiga to‘g‘ri kelganini eslatib, telefonlarni Dubay yoki Turkiyadan qaytayotgan yo‘lovchilar orqali shaxsiy foydalanish tovari sifatida olib kirish amaliyoti mavjudligini aytdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, rasmiy importchilar teng raqobat sharoitiga ega bo‘lishi, xaridorlar esa kafolat va servisi mavjud qurilmalarni sotib olishi kerak. Mutasaddilar keyingi muloqotlarda bojxona tartiblari va UzIMEI qoidalari bo‘yicha qo‘shimcha tushuntirishlar berishi kutilmoqda.
Source: www.gazeta.uz