1986 yil 25-26 aprelga o‘tar kechasi Chernobil AESdagi 4-reaktor portlashi insoniyat tarixidagi eng yirik texnogen katastrofalardan biriga aylandi. Portlash natijasida havoga 50 tonnadan ortiq radioaktiv moddalar chiqdi, ular butun dunyo bo‘ylab tarqaldi. Hozirgacha Chernobil hududida radioaktiv izotoplar saqlanib qolmoqda.

Radioaktiv bulut birinchi navbatda Belarus, Ukraina va Rossiyani qamrab oldi. 4 mayga kelib, u Norvegiya, Shvetsiya va Finlyandiyada qayd etildi. Keyinchalik Yaponiya, Xitoy, Hindiston, AQSh va Kanadagacha yetib bordi. Butun dunyo bir hafta ichida Chernobil muammosiga duch keldi.

Portlash oqibatida 31 kishi bevosita halok bo‘ldi, 600 mingga yaqin odam oqibatlarni bartaraf etishda qatnashdi. Ular orasida o‘zbekistonliklar ham bor edi. Likvidatorlar eng xavfli joylarda ishladilar, ko‘plari nurlanishdan aziyat chekdilar.

Bugungi kunda ham seziy-137 va stronsiy-90 kabi izotoplar xavfliligicha qolmoqda. Ularning to‘liq parchalanishi 300 yil talab qiladi. Plutoniy-239 esa ming yillar davomida parchalanadi. Bu moddalar inson organizmiga kirib, turli kasalliklarni keltirib chiqaradi.

26 aprel kuni Toshkentning Yangihayot tumanidagi “Sputnik” massivida o‘zbekistonlik chernobilliklar xotirasiga bag‘ishlangan keng ko‘lamli marosim bo‘lib o‘tdi. Unda tuman hokimi, diplomatik korpus vakillari, Rossiya, Belarus va Qozog‘iston elchilari ishtirok etdi.

Marosimda faxriylarga orden va medallar topshirildi. Shuningdek, V.F. Sherstnikov, Ye.N. Parfenov, V.N. Glavitskiy, N.Sh. Bektemirov, S.S. Yunusov kabi vafot etgan qahramonlar xotirlandi. Tadbir Chernobil fojiasi milliy xotira va kelajak avlodlar uchun saboq ekanini yana bir bor eslatdi.

Source: podrobno.uz