Amsterdamdagi Artis Zoo muzeyi aprel oyida "T. rex terisidan" tayyorlangan sumkani namoyish etdi. Polshaning Enfin Leve brendi tomonidan ishlab chiqarilgan bu sumka laboratoriyada yetishtirilgan materialdan qilingan bo‘lib, iyun oyida Parijda kimoshdi savdosiga qo‘yilishi kutilmoqda.

Kompaniya ijtimoiy tarmoqlarda materialni "zich, ibtidoiy va o‘ziga xos xarakterga ega" deb ta’riflagan. Biroq, olimlar bu materialning haqiqiy T. rex qoldiqlariga asoslanganligiga shubha bilan qarashmoqda.

Dinozavrlar 66 million yil avval yo‘q bo‘lib ketgan. 1990-yillarda "Yura davri bog‘i" filmi dinozavrlarni klonlash g‘oyasini ommalashtirgan bo‘lsa-da, tadqiqotchilar DNKning vaqt o‘tishi bilan parchalanishi sababli buning imkonsizligini ta’kidlagan.

20 yil avval Montana shtatida topilgan T. rex skeleti paleontolog Meri Xigbi Shvaytser tomonidan yumshoq to‘qima qoldiqlari aniqlangani bilan mashhur bo‘ldi. Biroq, ko‘plab olimlar bu topilmalarni bakteriyalar faoliyati bilan bog‘lab, bahsli deb hisoblaydi.

Loyihada ishtirok etgan The Organoid Company asoschilari Montana topilmasidagi oqsil fragmentlaridan foydalanganliklarini aytishadi. Ammo Turin universiteti tadqiqotchisi Yan Dekkerning fikricha, oqsillarning saqlanish chegarasi 20 million yilni tashkil etadi, T. rex esa undan uch barobar uzoq vaqt avval yashagan.

Materialni yaratishda sun’iy intellekt yordamida tovuq oqsillari asosida to‘liq oqsil ketma-ketligi rekonstruksiya qilingan. Dekkerning ta’kidlashicha, natijada olingan materialning 90% tovuq oqsillaridan iborat bo‘lib, uni "T. rex terisi" deb atash ilmiy jihatdan noto‘g‘ri.

Kompaniya DW so‘roviga javob bermagan, ammo press-relizda loyiha hashamatli bozorni jalb qilish uchun "radikal farqli" yondashuvni talab qilgani aytilgan. Dinozavrlar mavzusi esa global miqyosda qiziqish uyg‘otadi.

Dekker loyihaning ilmiy jihatdan shubhali bo‘lsa-da, odamlarni fanga qiziqtirishi mumkinligini tan oladi. Uning so‘zlariga ko‘ra, bu kabi g‘oyalar ilmiy qiziqishni oshirishga xizmat qilishi mumkin.

Source: www.dw.com