Rossiya nefti AQSh va Isroilning Eron urushi davrida asosiy foyda oluvchiga aylanmoqda, chunki mamlakatlar AQSh prezidenti Donald Trampning vaqtinchalik sanksiyalarni yumshatish qaroridan so‘ng tankerlarni ijaraga olish uchun shoshilmoqda. Analitiklar ta’kidlashicha, bu harakat Eronning Fors ko‘rfazidan dunyo neft va gazining 20 foizini tashiydigan Hormuz bo‘g‘ozini yopishi natijasida yuzaga kelgan tanqislikni yumshatish uchun amalga oshirilmoqda.
Markaziy Osiyo va toza havo tadqiqot markazi (CREA) ma’lumotlariga ko‘ra, Rossiya Eron urushining birinchi ikki haftasida neft savdosidan qo‘shimcha 672 million yevro (777 million dollar) daromad olgan. Urush 28-fevralda Isroil va AQShning Tehronni bombardimon qilishi va Ayatulloh Ali Xomeney va boshqa yuqori martabali eronlik amaldorlarni o‘ldirishi bilan boshlandi. Eron javoban minglab raketalar va dronlarni Isroilga, shuningdek, qo‘shni Fors ko‘rfazi mamlakatlaridagi AQSh harbiy ob’ektlari va infratuzilmasiga otgan.
Bu hafta Rossiya nefti olib ketayotgan bir qancha tankerlarning Xitoyga emas, balki Hindistonga yo‘nalishini o‘zgartirgani xabar qilindi. Mustaqil energiya tahlilchisi Jorj Voloshin ta’kidlaganidek, Hormuz bo‘g‘ozining yopilishi kuniga 20 million barrel Fors ko‘rfazi neftini “devor ichiga olib qo‘ygan”, bu esa AQShni kamida vaqtincha Rossiya neftiga qo‘yilgan sanksiyalarni yumshatishga undagan. Rossiyaning Urals nefti narxi urushdan oldingi 60 dollardan past narxdan hozirgi 90 dollar atrofidagi narxga sezilarli darajada ko‘tarilgan.
Hindiston Rossiya neftini dengizda olib ketayotgan vaqtda import qilish uchun AQSh G‘aznachiligidan vaqtinchalik imtiyoz olgan birinchi mamlakat bo‘ldi. Hindiston ommaviy axborot vositalari xabar berishicha, Hindistonning Rossiya xom neftini sotib olishi Eron urushi boshlanganidan va Hormuz bo‘g‘ozi yopilganidan beri so‘nggi uch haftada keskin ko‘paygan. Voloshin ta’kidlashicha, Rossiya neftining asosiy xaridorlari Hindiston va Xitoy bo‘lib, ular Rossiyaning dengiz orqali eksportining katta qismini tashkil qilmoqda.
Ekspertlar ta’kidlashicha, agar neftni boshqa joydan osonlik bilan topish imkoni bo‘lmasa, mamlakatlar AQSh sanksiyalarni qayta joriy qilsa ham, Rossiya neftini izlashda davom etishi mumkin. Xalqaro energiya agentligi (IEA) ma’lumotlariga ko‘ra, Hormuz bo‘g‘ozining yopilishi kuniga 8 million barrel neft tanqisligini keltirib chiqargan. Voloshin ta’kidlaganidek, agar bu davom etsa, “Hindiston kabi yirik import qiluvchilar ichki iqtisodiy inqirozni oldini olish uchun Rossiya neftini sotib olishda davom etishga majbur bo‘lishi mumkin”.
Source: www.aljazeera.com