G‘azo bo‘yicha tinchlik muzokaralari to‘xtab qoldi

G‘azo sektoridagi mojaroni hal qilishga qaratilgan tinchlik muzokaralari olti oylik sulh davrida ham sezilarli taraqqiyotga erisha olmadi. Hamas delegatsiyasi yakinda Qohirada Misr vositachilari bilan kelishuv jarayonining keyingi bosqichlari bo‘yicha muhokamalar olib borish uchun yo‘lga chiqdi, ammo asosiy masalalar, jumladan, Hamasning qurolsizlantirilishi, G‘azoning kelajakdagi boshqaruvi va Isroil qo‘shinlarining chiqib ketishi haligacha yechim topmagan.

Tinchlik jarayonining to‘xtab qolishi G‘azodagi fuqarolarga og‘ir ta’sir ko‘rsatmoqda. Norvegiya Qochqinlar Kengashi 10-aprel kuni bergan bayonotida: “Olti oylik sulh davrida ham G‘azo fuqarolari fuqarolarga qarshi hujumlar, cheklangan yordam va noaniq siyosiy jarayonlar tufayli qamal holatida qolmoqda” deb ta’kidladi. Gumanitar vaziyat yomonlashib bormoqda, infratuzilma vayron bo‘lgan, narxlar oshmoqda va yordam yetkazib berishda qiyinchiliklar mavjud.

AQSh prezidenti Donald Tramp tomonidan yanvar oyida boshlangan “Tinchlik Kengashi”ning ishi hozircha sezilarli natijalar bermadi. Ommaviy axborot vositalarining xabarlariga ko‘ra, institutsional tuzilmalar yaratilgan va milliardlab mablag‘lar va’da qilingan bo‘lsa-da, bu mablag‘larning ko‘p qismi hali yetib kelmagan. Xalqaro tahlilchilar, jumladan, Berlindagi Xalqaro va Xavfsizlik Masalalari Instituti (SWP) kuzatuvchisi Peter Lintl, “Hozir hamma narsa aylanib yurganiga o‘xshaydi” deb ta’kidlaydi.

Muzokaralardagi asosiy muammo – Hamasning qurolsizlantirilishi va Isroil qo‘shinlarining chiqib ketishi tartibi bo‘yicha kelishmovchilikdir. Quddusdagi Ibroniy Universiteti professori Simon Volfgang Fuchsning ta’kidlashicha, “Muzokaralar taraqqiyot qilmayapti, muddatlar takroran o‘tib ketdi”. Uning fikricha, diplomatik turg‘unlik mustahkamlanmoqda, bu “yaqinlashishdan ko‘ra ishonchsizlik bilan tavsiflanadi”.

Mintaqaviy vaziyat, xususan, Eron urushi tufayli yuzaga kelgan vayronagarchilik, G‘azoni qayta qurish uchun mablag‘lar yetishmasligiga olib kelishi mumkin. Fors ko‘rfazi davlatlari G‘azoni qayta qurish xarajatlarining katta qismini qoplashni va’da qilgan bo‘lsa-da, ularning o‘zlari Eron urushining halokatli oqibatlaridan zarar ko‘rmoqda. Reuters axborot agentligi muxbiri Ron Bussi 8-aprel kuni yozgan maqolasida ta’kidlaganidek, “Raketa va dron hujumlari natijasida shikastlangan neftni qayta ishlash zavodlari, konlar va eksport terminalarini ta’mirlash oylar, ba’zi hollarda yillar talab qiladi”.

Ko‘plab xalqaro tahlilchilar qisqa muddatda yutuqqa erishishga shubha bilan qaraydi. Lintlning ta’kidlashicha, ko‘plab tarkibiy to‘siqlar saqlanib qolgan va ikkala tomon uchun ham siyosiy garov juda yuqori. Sulh saqlanib turgan bo‘lsa-da, amaliy siyosiy yechim hali ko‘rinmasdan turibdi va yangi zo‘ravonlik har qanday vaqtda yuzaga kelishi mumkin.

Source: www.dw.com