Hindistonning o‘ta o‘ng qanotdagi hind millatchilik harakati bo‘lgan Rashtriya Swayamsevak Sangh (RSS) tashkiloti o‘zining global imidjini yaxshilash va diniy ozchilikka qarshi zo‘ravonlikda ayblanishlarini rad etish maqsadida AQSh va boshqa G‘arb davlatlariga tashriflar uyushtirmoqda.
Seshanba kuni e’lon qilingan tashriflar Hindistonda ozchilik huquqlari bo‘yicha xalqaro tanqidlar fonida va AQSh federal agentligi tashkilotni o‘nlab yillar davomida ozchiliklarga qarshi zo‘ravonlikda ayblagan hisobotidan bir necha oy o‘tib amalga oshirilmoqda.
RSS 1925-yilda Nagpur shahrida shifokor va hind millatchisi Keshav Baliram Hedgewar tomonidan asos solingan o‘ng qanot hind ko‘ngillilar tashkilotidir. Tashkilot Hindutva g‘oyasini targ‘ib qiladi va Hindistonni dunyoviy davlatdan hind davlatiga aylantirishni maqsad qilgan.
Tashkilot bir necha bor taqiqlangan, jumladan 1948-yilda sobiq a’zosi Mustaqillik yetakchisi Mahatma Gandini o‘ldirganidan keyin. RSS ko‘pincha Hindiston hukmron Bharatiya Janata partiyasining (BJP) mafkuraviy asosi sifatida ta’riflanadi.
RSS Bosh kotibi Dattatreya Hosabale seshanba kuni Nyu-Dehlidagi matbuot anjumanida AQSh, Germaniya va Buyuk Britaniyadagi yig‘inlarda “RSS haqidagi ba’zi shubha va noto‘g‘ri tushunchalarni yo‘qotish” uchun nutq so‘zlaganini aytdi. U asosiy ayblovlar tashkilotni “harbiylashtirilgan tashkilot” va “hind ustunligini targ‘ib qiluvchi” deb atashini, biroq “haqiqat butunlay boshqacha” ekanini ta’kidladi.
Tanqidchilar, jumladan Dehli universiteti professori Apoorvanand, RSSni fashistik tashkilot deb ataydi va uning mafkurachilari Mussolini va Hitlerga qoyil qolganini ta’kidlaydi. Apoorvanandning so‘zlariga ko‘ra, RSS butun dunyo bo‘ylab o‘ng qanot konservativ tashkilotlar tarmog‘ini yaratishni orzu qiladi.
2025-yilda Hindistonda ozchiliklarga qarshi nafrat nutqi 13 foizga oshgan, nasroniylarga qarshi nafrat jinoyatlari esa 41 foizga ko‘paygan. Kuzatuvchilar buning aybini BJP va RSSga yuklaydi, ammo ular buni rad etadi.
AQShning Xalqaro Diniy Erkinlik Komissiyasi (USCIRF) noyabr oyida e’lon qilgan hisobotida RSS “o‘nlab yillar davomida ozchilik guruhlari a’zolariga qarshi o‘ta zo‘ravonlik va murosasizlik harakatlarida ishtirok etgan” deb ta’kidlagan. Tahlilchilarning fikricha, RSSning xalqaro tashriflari USCIRFning sanksiyalar tavsiyasiga javobdir.
Source: www.aljazeera.com