Ebola virusi yuqori darajada yuqumli va o'lim xavfi yuqori bo'lgan kasallikdir. 2026-yil may oyida Demokratik Kongo Respublikasi (DKR) va Ugandada yangi avj olish qayd etilgan.
Jahon sog'liqni saqlash tashkiloti (JSST) 2026-yil 17-mayda Bundibugyo virusi keltirib chiqargan Ebola avj olishi munosabati bilan xalqaro ahamiyatga ega favqulodda holat e'lon qildi. Biroq JSST ushbu avj olish “pandemiya favqulodda holati mezonlariga javob bermasligini” ta'kidladi.
Bu voqea MV Hondius kemasidagi hantavirus avj olishidan so'ng va JSSTning 79-Bosh Assambleyasi (2026-yil 18-23 may) yig'ilishi arafasida sodir bo'ldi.
Ebola zararlangan hududlardagi odamlar va hokimiyat organlari uchun doimiy muammo bo'lib qolmoqda. Vaksina ishlab chiqish yukni kamaytirishga yordam berishi mumkin.
Ko'pincha Ebola avj olishlari Zaire tipidagi Ebola virusi (Zaire ebolavirus) va Sudan tipi (Sudan ebolavirus) tomonidan keltirib chiqarilgan. So'nggi avj olishlarda tadqiqotchilar ishlab chiqilayotgan vaksinalarni sinash uchun ushbu real vaziyatlardan foydalanganlar.
Eng yirik Ebola avj olishi kasallik aniqlanganidan 40 yil o'tib sodir bo'ldi. 2014-2016 yillarda Ebola DKRdan Liberiya, Gvineya va Syerra-Leonega tarqaldi. 28 600 dan ortiq infeksiya va 10 000 o'lim qayd etilgan.
2018-2020 yillarda Ebola yana DKRdan Ugandaga tarqaldi. Gabon, Janubiy Afrika, Kot-d'Ivuar, Nigeriya, Mali va Senegaldagi avj olishlarda kamida 2000 kishi halok bo'ldi.
Ebola daryosi yaqinida 1976 yilda bir vaqtning o'zida ikkita avj olish paytida kashf etilgan. Ebola virusi kasalligi (EVK) virusning eng o'limli shakli bo'lib, omon qolish darajasi 10% ni tashkil qiladi. Sudan virusi kasalligi (SVK) esa taxminan 50% hollarda o'limga olib keladi.
Alomatlar o'xshash: isitma, ko'ngil aynishi, zaiflik, ishtaha yo'qolishi va tushuntirib bo'lmaydigan qon ketish. Erta aniqlanganda, shifoxonada davolanish, og'iz orqali va venoz suyuqliklar hamda dorilar bilan o'lim xavfini kamaytirish mumkin.
Ervebo vaksinasi AQSh va Yevropa Ittifoqida foydalanish uchun tasdiqlangan. Bu zaiflashtirilgan jonli vaksina bo'lib, to'liq infeksiyani keltirib chiqarmaydigan, ammo immun javobni qo'zg'atadigan zaiflashtirilgan oqsilni o'z ichiga oladi.
2025-yil fevral oyida Xalqaro OITS vaksina tashabbusi, Uganda Sog'liqni saqlash vazirligi, Kampaladagi Makerere universiteti va JSST SVKga qarshi nomzod vaksina sinovini boshladi. Bu jonli avj olish paytida o'tkazilgan birinchi sinov edi.
Source: www.dw.com