Dunyoning ko'plab mintaqalarida tug'ish jarayoni hali ham umiddan ko'ra qo'rquv bilan bog'liq: elektrsiz klinikalar, ashyosiz hamshiralar, hayot berish o'z hayotiga zomin bo'lishi mumkinligini bilgan onalar. Bu qo'rquvlar asossiz emas – har ikki daqiqada bir ayol tug'ish vaqtida vafot etadi, har yili besh millionga yaqin bola besh yoshga yetmay nobud bo'ladi. Agar yordam qisqartirilsa, bu raqamlar yanada oshadi.
The Lancet tibbiy jurnali hisob-kitoblariga ko'ra, 2030 yilga borib qo'shimcha 14 milliondan ortiq odam halok bo'lishi mumkin, shulardan 4,5 millioni besh yoshgacha bo'lgan bolalar – bu Abuja, Brazilia yoki Rim kabi shaharlarning yo'qolishiga teng.
Global taraqqiyotning haqiqiy o'lchovi moliyaviy bozorlar yoki sammit deklaratsiyalarida emas, balki ayolning homiladorlik va tug'ishdan omon qolishida, bolaning emlanishi va ovqatlanishida, o'smirning sog'lom va xavfsiz o'sishidadir. Ayollar, bolalar va o'smirlar rivojlansa, jamiyatlar kuchayadi, iqtisodiyotlar barqarorlashadi.
Sog'liqni saqlash tizimlari yordam qisqartirishlari, qarzlar, mojarolar va byudjet siqilishi tufayli sinish nuqtasiga yetmoqda. 2025 yilda rasmiy rivojlanish yordami 23 foizga kamaydi – tarixdagi eng katta yillik pasayish. 50 dan ortiq mamlakatda tibbiyot xodimlari ishdan bo'shatilmoqda, onalik parvarishi, emlash va favqulodda yordam 70 foizga qisqartirilgan.
Janubiy Afrika Respublikasi birlamchi tibbiy yordamni kuchaytirish, teng huquqli xizmatlarni kengaytirish va sog'liqni saqlash tizimini rivojlantirish ustida ishlamoqda. Ispaniya esa 2025–2030 yillar uchun Global Sog'liq Strategiyasida tenglik, barqaror tizimlar va jinsiy va reproduktiv salomatlik huquqlarini markazga qo'ygan.
Mualliflarning fikricha, xalqaro hamjamiyat oldidagi savol – ayollar, bolalar va o'smirlarga sarmoya kiritishga qurbi yetadimi, degan emas, balki buni qilmaslikka qurbi yetadimi, degan. Harakatsizlikning uzoq muddatli xarajatlari – beqarorlik, tengsizlik, iqtisodiy zaiflik va millionlab oldini olish mumkin bo'lgan o'limlar – hozir harakat qilish xarajatidan ancha yuqori.
Source: www.aljazeera.com