G‘azodagi 65 yoshli Hanan al-Hams butun umri davomida orzu qilgan Haj safaridan mahrum bo‘ldi. U 2024-yilda Makkaga borish uchun ro‘yxatdan o‘tgan 3000 falastinlikdan biri edi. Ammo Isroil rejimining 2024-yil 7-oktabrda boshlagan urushi uning rejalarini barbod qildi.
“Men o‘g‘limni yo‘qotdim, uyim vayron bo‘ldi, endi esa o‘nlab yillar kutgan safardan mahrum bo‘ldim”, dedi al-Hams “Al-Jazira” telekanaliga. U hozirda shimoliy G‘azodagi uyi xarobalari ustiga qurilgan chodirda yashaydi.
Urushdan oldin ham G‘azoga kirish va chiqish Isroil rejimi tomonidan nazorat qilingan. 2024-yil fevralida Rafah o‘tish punktining qisman ochilishi faqat chet elda davolanishga muhtoj bemorlarga ruxsat berdi. Haj, o‘qish va ish kabi boshqa maqsadlarda chiqish deyarli imkonsiz.
G‘azodagi 2,3 million kishining aksariyati ko‘chirilgan, chodirlarda va vayron bo‘lgan uylarda yashamoqda. Isroil rejimining hujumlari natijasida kamida 72 775 falastinlik halok bo‘ldi. 2025-yil oktabridagi sulh urushni to‘xtatgan bo‘lsa-da, Isroil rejimi harbiy harakatlarni davom ettirib, G‘azo hududining 60 foizdan ortig‘ini egallab turibdi.
G‘azo Vaqf va Din ishlari vazirligi ma’lumotlariga ko‘ra, so‘nggi uch yil ichida 10 000 dan ortiq fuqaro Rafah o‘tish punktining yopiqligi sababli Hajdan mahrum bo‘ldi. Oldingi yillarda qur’a yutib chiqqan kamida 71 ziyoratchi esa amalni ado etishga ulgurmay vafot etdi.
Falastin Siyosiy Tadqiqotlar Markazi (PCPS) tadqiqotiga ko‘ra, Isroil rejimining G‘azodagi Haj va Umra sektoriga qarshi kampaniyasi “tarkibiy iqtisodiy genotsid” hisoblanadi. 78 litsenziyalangan sayyohlik kompaniyasining barchasi barbod bo‘lgan, zarar 4 million dollardan oshgan, muzlatilgan mablag‘lar esa 2-3 million dollarni tashkil qiladi.
Urushdan oldin bu sektor har yili mahalliy iqtisodiyotga kamida 12 million dollar kiritgan. Hozirda 1500 dan ortiq ishchi o‘z ish joylarini yo‘qotgan. Tadqiqotchilarning fikricha, sektorning maqsadli yo‘q qilinishi “jamoaviy jazo” bo‘lib, bu Jeneva konvensiyasining 33-moddasini buzadi.
Blokada tufayli yillik 3000 kishilik Haj kvotasi hozirda Misr va boshqa mamlakatlarda yashovchi G‘azo ID siga ega falastinliklar tomonidan to‘ldirilmoqda. Minglab o‘rinlar vaqtincha G‘arbiy Sohil va Sharqiy Quddus ziyoratchilariga berilgan. Vazirlik xalqaro hamjamiyat, Saudiya Arabistoni va Misrni diniy ziyoratni siyosiy hisob-kitoblardan ajratishga chaqirmoqda.
Source: www.aljazeera.com