Serbiya poytaxti Belgradda 180 mingdan ortiq odam hukumatga qarshi mitingga chiqdi. Tadbir talabalar harakati tomonidan tashkil etilib, ishtirokchilar muddatidan oldin saylov o‘tkazish va 12 yildan beri hokimiyatda bo‘lgan prezident Aleksandr Vuchichning zudlik bilan iste’fosini talab qilmoqda.
Fransiyaning Le Monde nashri mustaqil kuzatuv tashkiloti Arhiv javnih skupova (AJS) ma’lumotlariga tayanib, bu aksiya 2000 yilda Slobodan Miloshevich rejimi qulagandan beri Serbiyadagi ikkinchi eng yirik namoyish ekanligini yozmoqda. Milliy politsiya boshlig‘i Dragan Vasilyevich esa qatnashchilar sonini atigi 34,3 ming kishi deb atagan.
Namoyishlar 18 oydan beri davom etmoqda va 2024 yil noyabrida Novi-Sad shahridagi temir yo‘l vokzalida 48 metrlik beton ayvonning qulashi natijasida 16 kishi halok bo‘lgan fojiadan keyin keskinlashgan. Muxolifat va talabalar yetakchilari bu falokatni hokimiyatdagi korrupsiya va Xitoy tomonidan moliyalashtirilgan infratuzilma loyihasidagi e’tiborsizlik bilan bog‘laydi. Bu voqea avval bosh vazir Milosh Vuchevicning iste’fosiga sabab bo‘lgan edi.
Deutsche Welle (DW) xabariga ko‘ra, Vuchichni tanqid qiluvchilar uni hokimiyatni egallab olishda, tekshiruv va muvozanat tizimini yo‘q qilishda, shuningdek, muxolifatni obro‘sizlantirish uchun hukumatga yaqin ommaviy axborot vositalaridan foydalanishda ayblamoqda. Davlat matbuoti muxolifatni “terrorchi va xorijiy agentlar” deb ataydi.
Namoyishchilar vazirlar mahkamasidagi rasmiy o‘zgarishlar tizimli korrupsiyani hal qila olmasligini ta’kidlab, prezident boshchiligidagi hukumatni butunlay yo‘q qilish zarurligini aytmoqda. Shanba kungi mitingda tashkilotchilar bir yildan ortiq vaqtdan beri talab qilinayotgan muddatidan oldin saylov o‘tkazish dasturini taqdim etdi.
Tinch namoyish tartibsizlikka aylangach, namoyishchilar kolonnasi Pioner bog‘iga yo‘l oldi. U yerda mart oyidan beri Vuchich tarafdorlari “tirik qalqon” sifatida chodir tikkan. Serbiyaning Ozodlik radiosi xabariga ko‘ra, bu hududda katta politsiya kuchlari to‘plangan bo‘lib, ular namoyishchilarning tosh otishiga javoban ko‘zdan yosh oqizuvchi gaz va yorug‘lik-shovqin granatalarini ishlatgan. Belgrad Oliy prokuraturasi politsiyaga hujum qilgan barcha shaxslar jinoiy javobgarlikka tortilishini ma’lum qildi; tungi to‘qnashuvlardan keyin 20 dan ortiq kishi hibsga olindi.
Miting atrofidagi vaziyat davlat organlarining muvofiqlashtirilgan qarshiligi sharoitida rivojlandi. DW ma’lumotiga ko‘ra, Serbiya temir yo‘l operatori Belgrad yo‘nalishidagi barcha poyezdlarni to‘xtatib, buni mina qo‘yilgani haqidagi xabar bilan izohladi. Marsh tashkilotchilari buni viloyatlardagi muxolifat tarafdorlarining ataylab to‘sib qo‘yilishi deb atadi. Xalqaro kuzatuvchilar ko‘cha to‘qnashuvlarining kuchayishini mamlakatdagi huquqiy vaziyatning yomonlashuvi bilan bog‘laydi. DW ta’kidlashicha, Yevropa Kengashining inson huquqlari bo‘yicha komissari Serbiyada politsiya zo‘ravonligi kuchaygani va fuqarolik erkinliklari torayganidan chuqur xavotir bildirgan. Yevropa Ittifoqi rahbariyati Belgradning demokratik standartlardan yanada uzoqlashishi respublikaga YI yordam fondlaridan 1,5 milliard yevro yo‘qotishiga olib kelishi mumkinligi haqida ogohlantirgan.
Source: podrobno.uz