Tayvan hukumati Xitoyning bir hafta ichida orol atrofida ikkinchi marta o‘tkazgan “qo‘shma jangovar tayyorgarlik patruli”ni kuzatayotganini ma’lum qildi va Pekinni Osiyo-Tinch okeani mintaqasidagi yagona beqarorlik manbai deb aybladi.
Tayvan Milliy Mudofaa Vazirligi seshanba kuni X platformasida o‘z kuchlari vaziyatga javob berganini bildirdi. Ushbu bayonot AQSh prezidenti Donald Tramp va Xitoy rahbari Si Szinpin o‘rtasida Pekinda bo‘lib o‘tgan uchrashuvdan so‘ng, ikki lider Tayvan masalasini muhokama qilganidan keyin berildi.
Xitoy o‘zini o‘zi boshqaradigan orolni o‘z hududining bir qismi deb da’vo qiladi. Tayvan esa Xitoyning suverenitet da’volarini rad etadi. Tayvan Mudofaa Vazirligi seshanba kuni orol atrofida 29 ta Xitoy samolyoti (shu jumladan qiruvchi samolyotlar) va 7 ta harbiy kemani aniqlaganini xabar qildi. Vazirlik havo hujumlaridan 24 tasi Tayvan bo‘g‘ozining o‘rtasidan o‘tuvchi norasmiy dengiz va havo bufer zonasi bo‘lgan median chizig‘ini kesib o‘tganini ma’lum qildi.
Pekindan darhol izoh bo‘lmadi, chunki Xitoy bu chegarani tan olmaydi. Tayvan Milliy Xavfsizlik Kengashi bosh kotibi Cozef Vu Xitoyni Osiyo-Tinch okeani mintaqasidagi yagona beqarorlik manbai deb aybladi. U X platformasida: “Pekin sammitidan so‘ng bir hafta ichida ikkinchi marta Xitoy Xalq Ozodlik Armiyasi Tayvan atrofida ‘qo‘shma jangovar tayyorgarlik patruli’ o‘tkazdi. Shuningdek, biz G‘arbiy Tinch okeanida Liaoning aviatashuvchi guruhini kuzatdik. Bu hech qanday provokatsiyasiz amalga oshirildi. XXR IndoTinch okeanidagi yagona beqarorlik manbai”, deb yozdi.
Shanba kuni Vu Xitoy birinchi orol zanjiri bo‘ylab 100 dan ortiq kemani joylashtirganini aytdi. Bu zanjir Yaponiyadan Tayvanga va Filippingacha cho‘zilgan. Shu oy boshida prezident Si Trampni ogohlantirgan edi: agar Tayvan masalasi noto‘g‘ri hal qilinsa, ikki davlat o‘rtasida to‘qnashuv bo‘lishi mumkin. Shundan so‘ng, Tramp Taypeyni Xitoydan rasman mustaqillik e’lon qilishdan ogohlantirdi, bunga javoban orol o‘zini “suveren va mustaqil” deb e’lon qildi, ammo status-kvoni saqlab qolish niyatida ekanligini bildirdi.
Tramp yaqinda Tayvan rahbari bilan to‘g‘ridan-to‘g‘ri gaplashishini aytdi, bu AQSh protokolidan sezilarli chekinish bo‘ladi. AQSh va Tayvan rahbarlari 1979-yildan beri to‘g‘ridan-to‘g‘ri gaplashmagan, o‘shanda Vashington va Pekin rasmiy diplomatik munosabatlar o‘rnatgan. AQSh Tayvanning eng yirik qurol yetkazib beruvchisi bo‘lib, qonun bo‘yicha orolni o‘zini himoya qilish vositalari bilan ta’minlashi shart. Dekabr oyida Tramp o‘z ittifoqchisi uchun eng yirik AQSh qurol paketini ma’qullagan edi. Biroq, o‘tgan hafta Vashington Eronga qarshi urush uchun o‘q-dorilarni tejash maqsadida Tayvanga 14 milliard dollarlik qurol sotilishini to‘xtatganini e’lon qildi.
Source: www.aljazeera.com