Yaponiya mehnat bozorida chuqurlashib borayotgan ishchi kuchi tanqisligi va xorijiy ishchilarga bo‘lgan talab ortib borayotgan bir paytda, viza qoidalarini keskin qattiqlashtirishga kirishdi. 2025-yil may oyida qabul qilingan qonun loyihasiga ko‘ra, yashash maqomini o‘zgartirish yoki muddatini uzaytirish uchun maksimal to‘lov 2027-yil martigacha 10 000 iyenadan 100 000 iyenaga (taxminan 900 dollarga) oshiriladi.
29 yoshli nepallik Srijana Sunar, 2018-yildan beri Yaponiya zavodlarida ishlab kelmoqda. U oyiga 145 000 iyena (900 dollar) maosh oladi va viza uzaytirish uchun har uch yilda 100 000 iyena to‘lashni "juda ko‘p" deb atadi. Uning eri Spandan Sunar esa 2016-yildan beri Yaponiyada transport kompaniyasida va yapon tili maktabida ishlagan va uzoq yillik mehnati "mukofotlanmaganini" aytdi.
Yangi qonun bilan doimiy yashash uchun ruxsatnoma to‘lovining yuqori chegarasi 10 000 iyenadan 300 000 iyenaga oshiriladi. Bu er-xotin uchun katta to‘siq bo‘lib, doimiy yashash uchun odatda yillik daromad 3 million iyenadan yuqori bo‘lishi talab qilinadi. Yaponiya Statistika byurosiga ko‘ra, 2025-yil aprel holatiga Yaponiya fuqarolari soni 119,7 millionni tashkil etib, bir yil oldingiga nisbatan 941 000 kishiga kamaygan.
Shu bilan birga, Yaponiyadagi xorijiy fuqarolar soni bu pasayishning taxminan 40 foizini qoplaydigan sur’atda o‘smoqda. Immigratsiya xizmati ma’lumotlariga ko‘ra, 2025-yil oxirida mamlakatda 4,125 million xorijiy fuqaro bo‘lgan, bu o‘tgan yilga nisbatan 356 000 dan ko‘pdir. Mutaxassislarning ta’kidlashicha, xorijiy ishchilar Yaponiya jamiyati faoliyati uchun zarur.
2025-yil yanvar oyida Bosh vazir Sanae Takaichi ma’muriyati xorijiy fuqarolarga nisbatan qattiqroq choralar paketini qabul qildi. Ushbu choralar fuqarolikka qabul qilish uchun yashash talabini 10 yilga oshirish va doimiy yashash uchun yapon tili bilimini talab qilishni o‘z ichiga oladi. Liberal-demokratik partiya a’zosi Takashi Yamashitaning so‘zlariga ko‘ra, tizim noto‘g‘ri foydalanish va suiiste’molga qarshi kurashish uchun qattiqlashtirilmoqda.
Biroq, ba’zi ishchilar yangi qoidalar ularning rejalariga salbiy ta’sir qilganini aytmoqda. 35 yoshli tailandlik tadqiqotchi Yanika Roongpairoj, Chiba universiteti kasalxonasida ishlaydi, bu o‘zgarishlar uning Yaponiyadagi uzoq muddatli rejalariga ta’sir qilganini bildirdi. Nikkei so‘roviga ko‘ra, respondentlarning 37 foizi xorijiy fuqarolar sonining ko‘payishini "yaxshi emas" deb hisoblaydi, bu 2024-yilga nisbatan 10 foizga oshgan.
Tokiodagi 26 yoshli yaponiyalik maslahatchi anonim tarzda, "chet elliklar bilan birga yashash nazoratsiz ravishda targ‘ib qilinmoqda" deb xavotir bildirdi. 34 yoshli xitoylik IT xodimi esa "osiyoliklardan yaponlarga o‘xshash bo‘lish kutiladi" dedi. Yaponiyaning o‘ng qanot partiyasi Sanseito "yaponlar birinchi o‘rinda" shiori bilan ksenofobik kayfiyatdan foydalanib, 2025-yilgi saylovlarda sezilarli yutuqlarga erishdi.
Tokio universiteti dotsenti Sachi Takaya Takaichi ma’muriyati ksenofobiyadan farqli siyosat yuritayotganini da’vo qilsa-da, amalda ksenofobik siyosat olib borayotganini ta’kidladi. Nepallik Spandan Sunar uchun Yaponiyada qolishdan boshqa yo‘l yo‘q, ammo yangi siyosatlar xorijiy ishchilarni ketishga majbur qilsa, bu Yaponiya uchun "yo‘qotish" bo‘lishini aytdi.
Source: www.dw.com