Gana poytaxti Akkrada 17-19-iyun kunlari bo‘lib o‘tgan «Keyingi qadamlar» konferensiyasida qullik va reparatsion adolat masalalari muhokama qilindi. Tadbirga davlat rahbarlari, siyosatchilar, huquqshunoslar va Afrika diasporasi vakillari yig‘ildi.
Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasi 123 davlat tomonidan qo‘llab-quvvatlangan rezolyutsiyada transatlantik qul savdosini insoniyatga qarshi eng og‘ir jinoyatlardan biri deb tan oldi. Konferensiya ishtirokchilari 19 bandli reja qabul qilib, qullikdan foyda ko‘rgan davlatlar va institutlardan rasmiy uzr so‘rash, reparatsiya mexanizmlari, qarzlarni bekor qilish va madaniy boyliklarni qaytarishni talab qildi.
Biroq, qul avlodlari uchun uzr so‘rashning o‘zi yetarli emas. «Afrika Diasporasi 126+» tashkiloti vakili Yav Ovusu Akyeawning so‘zlariga ko‘ra, og‘zaki uzr — bu noto‘g‘ri ishni tan olishning ramziy usuli, ammo zararni tiklash yoki jabrlanganlarga tovon to‘lash uchun hech qanday aniq chora ko‘rilmaydi. U buni «serial qotilning kamroq jazo olish uchun uzr so‘rashiga» o‘xshatdi.
Gayanlik tadbirkor Marvin Uoker ham uzrni «sayoz ishora» deb atadi va bu chin dildan pushaymonlik emas, balki PR hiylasi ekanini ta’kidladi. U Gana ko‘chib kelib, ajdodlari bilan bog‘lanishni va mamlakatga sarmoya kiritishni xohlaydi.
Afrika Kontent Ishlab Chiqaruvchilari Palatasidan Devid Adofoning fikricha, qullik nafaqat olib ketilganlarga, balki qolganlarga ham og‘ir travma yetkazdi. U Britaniya mustamlakachilik davridagi «Bantu ta’lim kinemasi» (BEKE) loyihasini misol keltirib, G‘arb afrikaliklarning ongini qayta shakllantirish uchun ta’lim loyihalarini moliyalashtirishi kerak, deydi.
Ba’zi qul avlodlari uchun uzr hech qachon yarani bitira olmaydi. Ismi oshkor etilmagan bir kishi: «Men asl qayerdanligimni bilmayman. Hech qanday uzr menga xotirjamlik keltirmaydi», dedi. Gana markaziy viloyatida qullikdan qolgan oilalar haqida gapirish hanuzgacha tabu hisoblanadi.
Gana prezidenti Jon Dramani Mahama konferensiyani ramziy harakatlardan aniq choralarga o‘tish uchun muhim qadam deb atadi. U reparatsion adolat, madaniy boyliklarni qaytarish va huquqiy masalalar bo‘yicha uchta xalqaro organ tashkil etilishini e’lon qildi. Biroq ko‘plab avlodlar uchun adolat rasmiy bayonotlar bilan o‘lchanmaydi.
Source: www.aljazeera.com