Turkiya prezidenti Rajab Toyyib Erdo‘g‘on Iroqning Kirkuk neft konidagi ulushni sotib olgach, mamlakat kuniga 1 million barrelgacha neft olishi mumkinligini ma’lum qildi.
Anqarada Iroq bosh vaziri Ali al-Zaydiy bilan birgalikdagi matbuot anjumanida Erdo‘g‘on Turkiyaning davlat neft kompaniyasi TPOA Britaniyaning BP kompaniyasi boshqaruvidagi Kirkuk konining 15 foiz ulushini sotib olishi haqida gapirdi.
Al-Zaydiy Turkiyaga ikki tomonlama xavfsizlik, savdo, transport va suv resurslarini boshqarish, shuningdek, yangi energetika kelishuvini muhokama qilish uchun tashrif buyurgan edi.
Tashrif Iroq-Turkiya xom neft kelishuvi muddati tugaganidan keyin amalga oshdi. 1975-yildagi kelishuv Kirkuk-Jayhon neft quvurini ishga tushirgan edi. Turkiya yangi energetika hamkorlik doirasini izlayotganini bildirdi.
Erdo‘g‘on al-Zaydiyning Turkiyani kuniga 1 million barrel neft bilan ta’minlash taklifini tasdiqladi: “Ha, bu to‘g‘ri. Qo‘shni Iroqdan 1 million barrel neft olinsa, bu bizning ehtiyojlarimizni qoplaydi”.
Daily Sabah muharriri Mehmet Chelik bu kelishuvning ahamiyati faqat energetika bilan cheklanmasligini ta’kidladi: “Turkiya o‘z energetika manbalarini diversifikatsiya qilmoqda. Ammo Iroq bilan xavfsizlik va rivojlanish yo‘li loyihasi kabi ikki qo‘shimcha jihat bor”.
Chelik bu mavjud kelishuvlarga muqobil emas, balki manbalarni diversifikatsiya qilish ekanligini, Hormuz bo‘g‘ozidagi vaziyat esa Turkiyaning muqobil energetika va savdo yo‘llari takliflarini yanada jozibador qilganini aytdi.
AQSh-Isroilning Eronga qarshi urushi va Hormuz bo‘g‘ozining yopilishi Anqaraning Bag‘dod uchun ahamiyatini oshirdi. Iroq Turkiyani neft eksportini qayta boshlashga undadi.
Turkiya va Iroq o‘rtasidagi munosabatlar so‘nggi o‘n yillikda o‘zgarib turdi, ammo neft va suv resurslari bo‘yicha ustuvor bo‘lib qoldi. Eng murakkab masala xavfsizlik, xususan Turkiya harbiylarining Iroq shimolida PKKga qarshi mavjudligidir.
Harbiy hisob-kitoblarga ko‘ra, Turkiyaning Iroq shimolida 50 ga yaqin bazasi va 5000 askari bor. 2025-yil o‘rtalarida PKK qurolsizlanishini e’lon qilgan bo‘lsa-da, Turkiya ularning mavjudligini milliy xavfsizlikka tahdid deb biladi.
Erdo‘g‘on matbuot anjumanida “Iroq birodarlarimiz bilan terrorizmdan xoli Turkiya va mintaqa bo‘yicha yaqin muloqotdamiz”, dedi.
Source: www.aljazeera.com