Birlashgan Millatlar Tashkilotining 2030-yilgacha OITSni sog‘liqni saqlash uchun tahdid sifatida bartaraf etish maqsadi xavf ostida qolmoqda. Bu haqda UNAIDSning “OITSni yo‘q qilish uchun birlashgan” nomli maxsus hisobotida aytilgan.
Hisobotga ko‘ra, 2025-yilda rivojlanayotgan mamlakatlarga xalqaro yordam 18 foizga qisqargan va OITSga qarshi dasturlarni moliyalashtirishdagi yillik taqchillik 4,3 milliard dollarga yetgan. Bu ko‘plab mamlakatlarda profilaktika, testlash va tibbiy yordam ko‘rsatishda uzilishlarga olib kelgan.
Mutaxassislar, shuningdek, aholining zaif guruhlariga nisbatan kamsitish saqlanib qolayotganiga e’tibor qaratmoqda. Stigmatizatsiya va huquqiy cheklovlar millionlab odamlarning profilaktika, testlash va davolanishga kirishini qiyinlashtirmoqda. Ko‘plab mamlakatlarda jinsiy aloqa, giyohvand moddalarni saqlash yoki bir jinsli munosabatlar uchun jinoiy javobgarlikni nazarda tutuvchi qonunlar mavjud.
UNAIDS ma’lumotlariga ko‘ra, dunyodagi barcha yangi OIV infektsiyalarining 49 foizi asosiy zaif guruhlar va ularning sheriklariga to‘g‘ri keladi. Sharqiy Yevropa, Markaziy Osiyo, Lotin Amerikasi va Yaqin Sharqda epidemiologik vaziyat yomonlashmoqda. Sahroi Kabirdan janubdagi Afrika mamlakatlarida yangi infektsiyalarning yarmi qayd etilgan bo‘lib, kasallanganlarning 60 foizini ayollar va o‘smir qizlar tashkil etadi.
Hozirda dunyoda 41 millionga yaqin odam OIV bilan yashamoqda, ulardan 32,1 millioni antiretrovirus terapiya olmoqda. 2025-yilda 1,2 million kishi virusni yuqtirgan va 570 ming kishi OITS bilan bog‘liq sabablardan vafot etgan. Bu ko‘rsatkichlar belgilangan maqsadlardan sezilarli darajada orqada qolganini ko‘rsatadi.
Hisobot mualliflari inqirozdan chiqish yo‘li sifatida 2026–2031 yillarga mo‘ljallangan yangilangan Global strategiya va BMTning Siyosiy deklaratsiyasiga tayanadi. Bu profilaktika xizmatlarini milliy sog‘liqni saqlash tizimlariga to‘liq integratsiyalash, davolanayotganlar sonini 40 millionga yetkazish va lenakapavir kabi zamonaviy uzoq muddatli in‘ektsiyalarni joriy etishni nazarda tutadi.
Source: podrobno.uz