Amerika Qo‘shma Shtatlari Jahon sog‘liqni saqlash tashkilotini (JSST) Gavi vaksina alyansidan uzib, 600 million dollar ajratilgan mablag‘ni chiqarishni e’lon qildi. Bu Birlashgan Millatlar Tashkiloti guruhiga katta moliyaviy zarba bo‘ldi.
AQSh Davlat departamenti va Sog‘liqni saqlash va inson xizmatlari departamenti qo‘shma bayonotida: “Qo‘shma Shtatlar Gavi orqali JSSTga AQSh hukumati mablag‘larini bermasligini yana bir bor tasdiqlaydi”, deyilgan.
Bayonotga ko‘ra, bu qaror Prezident Donald Trampning “Sog‘liqni saqlash va inson xizmatlari kotibi Robert Kennedi Jr va Davlat kotibi Marko Rubioga AQSh yordamini qayta tiklash sharti sifatida Gavi bilan islohotlar bo‘yicha muzokaralar olib borish” topshirig‘iga mos keladi.
Respublikachi senator Syuzan Kollinz, Gavi global immunizatsiya dasturiga AQSh mablag‘larini qayta tiklashni ilgari surgan edi, bu qarorni olqishladi. Davlat departamenti ma’lumotlariga ko‘ra, Gavi simob o‘z ichiga olgan vaksinalarni simobsiz muqobillarga almashtirish ustida ishlashga rozi bo‘ldi.
Tramp ma’muriyatining JSSTga qarshi navbatdagi qadami tarixiy adovatdan keyin amalga oshirilmoqda. 2020-yilda Tramp JSSTni koronavirus pandemiyasini noto‘g‘ri boshqarishda ayblab, moliyalashtirishni to‘xtatgan edi. O‘shanda AQSh JSSTning eng yirik donori bo‘lib, 2019-yilda 400 million dollardan ortiq mablag‘ ajratgan.
2021-yil yanvarida Prezident Jo Bayden Trampning qarorlarini bekor qilib, AQSh mablag‘larini tiklagan va JSSTdan chiqish jarayonini to‘xtatgan edi. Biroq, 2025-yil 20-yanvarda ikkinchi muddatining birinchi kunida Tramp AQShning JSSTdan chiqishini va badallarni to‘xtatishini e’lon qildi.
Mutaxassislarning fikricha, bu buyruqlar strategik emas, balki mafkuraviy pozitsiyani aks ettiradi. JSST byudjeti taxminan 3,4 milliard dollarni tashkil etadi, bu Kasalliklarni nazorat qilish va oldini olish markazlari (CDC) 2023-yildagi 9,3 milliard dollarlik asosiy moliyalashtirishining uchdan bir qismiga teng.
JSST mablag‘lari polio, sil, OIV, bezgak, qizamiq va boshqa kasalliklarni oldini olish va davolash dasturlarini, ayniqsa sog‘liqni saqlash tizimi zaif mamlakatlarda qo‘llab-quvvatlaydi. Shuningdek, G‘azo, Sudan, Kongo Demokratik Respublikasi va boshqa mojaro zonalarida favqulodda vaziyatlarga javob beradi.
Source: www.aljazeera.com