AQShdagi oraliq saylovlar siyosiy arboblar va homiylar uchun tarixdagi eng qimmat jarayonga aylanib borayotgani xabar qilinmoqda. Siyosiy moliyalashtirishni kuzatuvchi OpenSecrets tadqiqot guruhi ma'lumotlariga ko'ra, nomzodlar va tashqi siyosiy guruhlar tomonidan targ'ibot ishlariga rekord darajadagi 12 milliard dollarga yaqin mablag' sarflangan. Bu holat mamlakatdagi iqtisodiy qiyinchiliklar va yashash sharoitlarining og'irlashuvi fonida jiddiy noroziliklarni keltirib chiqarmoqda.
Tarqalayotgan xabarlarga ko'ra, dunyoning eng badavlat kishisi Ilon Mask respublikachilar foydasiga 445 million dollar xayriya qilgani aytilmoqda. Tanqidchilarning ta'kidlashicha, aholi yashash narxlari va inflyatsiyadan aziyat chekayotgan bir paytda bunday ulkan mablag'larning sarflanishi saylovchilar irodasiga salbiy ta'sir ko'rsatmoqda. AQSh rejimi vakillari va boy donorlar siyosiy jarayonlarni o'z manfaatlari yo'lida boshqarishda davom etayotgani aytiladi.
AQShdagi saylovlarni moliyalashtirish tizimi ikki qismdan iborat bo'lib, ular bevosita nomzodlar mablag'lari va mustaqil tashqi xarajatlarni o'z ichiga oladi. OpenSecrets ma'lumotlariga ko'ra, demokrat nomzodlar 2,2 milliard dollardan ortiq, respublikachilar эsa 1,4 milliard dollar atrofida mablag' sarflagani taxmin qilinmoqda. Biroq, asosiy muammo 2010 yilda Oliy sudning qarori bilan tashqi xarajatlarga qo'yilgan cheklovlarning olib tashlangani va bu holat super PAC (siyosiy harakat qo'mitalari) orqali cheksiz mablag' oqimiga yo'l ochib berganidadir.
Ushbu moliyaviy oqimlar ko'pincha “qora pul” deb ataluvchi yashirin manbalar orqali harakatlanib, mablag'ning asl egasini aniqlashni qiyinlashtirmoqda. Joriy oraliq saylovlarda bunday yashirin mablag'lar hajmi 1,5 milliard dollardan oshib, yangi rekord o'rnatishi kutilmoqda. Nyu-York meri Zohran Mamdani va boshqa jamoat arboblari AIPAC kabi lobbi guruhlarini shubhali sxemalar va yashirin pullar orqali saylov jarayonlariga aralashishda ayblamoqda.
Bunday ulkan xarajatlar Amerika jamiyatida keskin savollarni tug'dirmoqda, chunki ayni paytda AQSh rejimi ta'lim, sog'liqni saqlash va ilmiy tadqiqotlar budjetini qisqartirib kelmoqda. Masalan, saylovlarga sarflanayotgan 12 milliard dollar Ta'lim vazirligining qisqartirilgan mablag'larini qoplashi yoki milliy miqyosdagi boshqa ijtimoiy muammolarni hal qilishda muhim ahamiyat kasb etishi mumkin edi, biroq mablag'lar siyosiy reklamalarga sovurilmoqda.
Source: www.aljazeera.com