Janubiy-Sharqiy Osiyo bo‘ylab noqonuniy kriptovalyuta konchilari katta miqdorda elektr energiyasini o‘g‘irlab, milliy tarmoqlarni zo‘riqtiradi va uyushgan jinoyatchilik bilan bog‘liqlikni fosh qilmoqda.
O‘tgan hafta Malayziyada o‘tkazilgan reyd kriptovalyuta qazib olishning elektr o‘g‘irligi va uyushgan jinoyatchilik bilan chambarchas bog‘liqligini ko‘rsatdi. Malayziyaning janubiy Johor shtatida 71 ta kriptovalyuta qazib olish mashinasi to‘rt ijaraga olingan binoda bir oy davomida kechayu-kunduz ishlagan.
22-23 iyul kunlari o‘tkazilgan reydlar davomida politsiya uch gumonlanuvchini hibsga olib, kompyuterlar, marshrutizatorlar va transport vositalarini musodara qildi. Johor politsiya boshlig‘i Ab Rahaman Arsadning so‘zlariga ko‘ra, sindikat elektr hisoblagichlarini chetlab o‘tib, bir oyda taxminan 14,500 yevro zarar yetkazgan.
2020-2025 yillar oralig‘ida milliy energetika kompaniyasi Tenaga Nasional Berhad (TNB) kriptovalyuta qazib olish uchun elektr o‘g‘irlangan deyarli 14,000 ta binoni aniqlagan. Jami zarar taxminan 1,1 milliard yevroni tashkil etgan.
Malayziya Energetika vazirligi noqonuniy qazib olishni jamoat xavfsizligi, iqtisodiy barqarorlik va milliy elektr tizimi uchun jiddiy tahdid deb atadi. Xalqaro Islom Universiteti dotsenti Sonni Zulhuda ta’kidlashicha, minglab hodisalar tergovga sabab bo‘lgan, ammo qonunchilik va ijro etish qobiliyati yetarli emas.
Tailand Maxsus Tergov Departamenti 2025 yilda uchta yirik noqonuniy kripto kon tarmog‘ini yo‘q qilib, 6,390 dan ortiq mashinani musodara qilgan va zararni 24,9 million yevrodan ortiq deb baholagan. Indoneziyada ham shunga o‘xshash holatlar kuzatilgan.
Hukumatlar reydlar, qattiqroq jazo choralari va politsiya, kommunal xizmatlar, regulyatorlar va korruptsiyaga qarshi idoralar o‘rtasida hamkorlikni kuchaytirish bilan javob qaytarmoqda. Biroq, jihozlarni tez ko‘chirish va vositachilar orqali binolarni ijaraga olish kabi muammolar tufayli ijro etish qiyin bo‘lib qolmoqda.
Laosda qonuniy, davlat tomonidan qo‘llab-quvvatlanadigan kriptovalyuta qazib olish ham kutilgan foydani keltira olmadi. Hukumat 2021 yilda oltita kompaniyaga ruxsat bergan bo‘lsa-da, sanoat kam ish o‘rinlari yaratgan va elektr energiyasini subsidiyalash xarajatlari jamoatchilik zimmasiga tushgan.
Source: www.dw.com