Yaman hutiylari Qizil dengiz orqali o‘tayotgan kemalardan to‘lov undirishni rejalashtirayotgani haqidagi xabarlarni rad etib, suv yo‘li orqali o‘tish erkinligini ta’kidladi.
Hutiylar boshqaruvidagi Gumanitar operatsiyalar muvofiqlashtirish markazi (HOCC) shanba kuni bergan bayonotida “xavfsiz tranzit xizmati” ixtiyoriy va bepul ekanini, to‘lov talab qilgan har qanday shaxs Yaman yoki HOCC nomidan gapirmasligini bildirdi. Tashkilot kemachilik kompaniyalarini ruxsatsiz shaxslarga to‘lov qilmaslikka yoki ma’lumot bermaslikka chaqirdi.
Bu bayonot Reuters agentligining chorshanba kuni mintaqaviy manbalarga tayanib, Eron bilan hamkorlikdagi hutiylar bo‘g‘ozdan o‘tayotgan kemalardan yig‘im undirishni ko‘rib chiqayotgani haqidagi xabaridan keyin chiqdi. O‘sha manbalarga ko‘ra, bu g‘oya iyul oyida Hutiylarning Tehronga tashrifi chog‘ida Eron rasmiylari bilan muhokama qilingan va eronlik maslahatchilar yig‘imlarni tartibga solish uchun organ tuzishda yordam bergan.
Bab al-Mandab bo‘g‘ozi Qizil dengizni Aden ko‘rfazi bilan bog‘lovchi muhim o‘tish joyi bo‘lib, Osiyo, Yevropa va Yaqin Sharq o‘rtasida neft va boshqa yuklarni tashuvchi kemalar uchun xizmat qiladi. To‘lov joriy etish Eronning o‘z navbatida Hormuz bo‘g‘ozidan o‘tayotgan kemalardan to‘lov undirish harakatlarini eslatadi, bu bo‘g‘oz AQSh-Isroil urushi boshlanganidan beri deyarli yopilgan.
Yaman tashqi ishlar vaziri etib tayinlangan Afra al-Zuba seshanba kuni hutiylar “Eron modelini nusxalashga” harakat qilayotganini aytdi. Bab al-Mandabda to‘lov joriy etish, ayniqsa, Saudiya Arabistoniga og‘ir zarba beradi, chunki qirollik Hormuz to‘xtab qolgan paytda muqobil eksport yo‘li sifatida tobora ko‘proq bo‘g‘ozga tayanmoqda.
Hutiylar 2023-yilda Isroilning G‘azodagi genotsid urushi boshlanganidan keyin Qizil dengizda kemachilikka qarshi uzoq muddatli kampaniya olib borgan va faqat o‘tgan yilgi sulhdan keyin hujumlarni to‘xtatgan. Birlashgan Millatlar Tashkiloti ekspertlari hisobotiga ko‘ra, guruh 2024-yilda kemachilik agentlaridan katta miqdorda norasmiy yig‘imlar undirgan bo‘lishi mumkin, ammo bu mustaqil ravishda tasdiqlanmagan. Bo‘g‘oz orqali o‘tish hali ham 2023-yil darajasiga qaytmagan.
Yangi tahdidga javoban Saudiya Arabistoni shu hafta Bab al-Mandab bo‘g‘ozi, Qizil dengiz va Aden ko‘rfazi orqali erkin navigatsiyani himoya qilishga qaratilgan 14 davlatdan iborat dengiz koalitsiyasini e’lon qildi.
Source: www.aljazeera.com