Isroilning Sde Teiman harbiy bazasida jiddiy voqea yuz berdi. Givati brigadasining Tzabar batalyoniga qarashli taxminan 100 nafar askar, batalyon komandiri ularning devoriy lavhalarini bolg‘a bilan sindirib tashlaganidan so‘ng, ruxsatsiz bazani tark etdi. Bu lavhalar askarlar uchun nafaqat bezak, balki ularning G‘azo va Livandagi xizmatlari xotirasini ifodalovchi ramziy belgilar edi.
Armiya rasmiylarining ta’kidlashicha, bu lavhalar norasmiy "veteran-yosh" an’analarining qoldiqlari bo‘lib, ular uzoq xizmat qilgan va yangi kelgan askarlar o‘rtasidagi munosabatlarni tartibga soluvchi odatlar edi. Biroq askarlar bu lavhalarni o‘z kompaniyasining merosi deb hisoblab, ularni himoya qilishga harakat qilishdi. Mojaro shu qadar avj oldiki, askarlar qurollarini yig‘ib, ofitserlariga qarshi shiorlar aytib, bazani tark etishdi.
Bu voqea Isroil armiyasida intizomning zaiflashayotganini ko‘rsatadi. Uzoq yillar davomida Isroil jangovar askari quyidagi yozilmagan qoidaga amal qilgan: siyosiy rahbariyatni tanqid qilish mumkin, hukumatni yomon ko‘rish mumkin, ommaviy axborot vositalarini e’tiborsiz qoldirish mumkin, ammo dala komandirining obro‘si shubhasiz edi. Endi esa bu ishonch so‘roq ostida.
Deyarli uch yil davom etgan ko‘p frontli urush Isroil armiyasining an’anaviy tuzilishiga jiddiy ta’sir ko‘rsatdi. Armiya qisqa muddatli, hal qiluvchi operatsiyalarga mo‘ljallangan edi, ammo 2023-yil oktabridan beri u cheksiz urush holatida yashamoqda. Zaxiradagi askarlar yuzlab kunlarni frontda o‘tkazmoqda, bo‘linmalar G‘azo, Livan va G‘arbiy Sohil o‘rtasida aylanmoqda, dam olish vaqti esa qisqarmoqda. Armiya minglab jangovar askarlar yetishmayotganini ochiq tan olmoqda.
Sde Teiman bazasi avval ham janjal markazida bo‘lgan. 2024-yilda o‘ng qanot faollari harbiy tergovchilardan himoya qilish uchun bazaga bostirib kirgan edi. Endi esa ichkaridan parchalanish yuz bermoqda. Isroil jamiyatidagi siyosiy bo‘linishlar, sud islohoti, ultra-ortodoks yahudiylarning harbiy xizmatdan ozod etilishi va urush maqsadlari kabi masalalar endi armiya safiga ham kirib bormoqda.
Mutaxassislarning fikricha, bu voqea Isroil armiyasining kelajagi uchun jiddiy signal bo‘lishi mumkin. Jangovar samaradorlik buyruqlarning so‘zsiz bajarilishiga tayangan armiya endi o‘z safida ham ishonchni qayta tiklashga majbur. Komandirlar nafaqat operatsiyalarni rejalashtirishlari, balki charchagan askarlarning ishonchini qozonishlari kerak. Bu esa an’anaviy Isroil harbiy modeli uchun yangi sinovdir.
Tergov, ehtimol, bu voqeani intizomiy og‘ish sifatida baholaydi. Ammo tarixchilar buni kengroq tizimli o‘zgarishlarning dastlabki belgisi sifatida ko‘rishlari mumkin. Isroil armiyasi hali ham jang qilmoqda, ammo askar va komandir o‘rtasidagi avtomatik ishonch zaxirasi tezda tugamoqda. Bu yozilmagan shartnoma otash ostida qayta yoziladimi yoki keyingi inqirozgacha yemirilib boradimi – bu endi nazariy savol emas.
Source: www.aljazeera.com