Yamanning Taiz shahridan 70 km uzoqlikdagi Ragem qishlog‘i aholisi har kuni bozorga borishda katta qiyinchiliklarga duch kelmoqda. Yo‘llarning asfaltlanmaganligi sababli haydovchilar bu hududlarga borishni rad etishadi, natijada aholi 6 km masofani piyoda bosib o‘tishga majbur.
31 yoshli Abdulloh al-Azaziy Al Jazeera’ga bergan intervyusida: “Biz ularga odatdagi narxdan ikki baravar ko‘p to‘lashni taklif qilamiz, lekin ular baribir rad etishadi. Faqat qishlog‘imizdan bo‘lgan haydovchilar bizning azobimizni tushunib, rozi bo‘lishadi”, deydi. Uning so‘zlariga ko‘ra, har kuni qishloqdan chiqib ketadigan ishchilar va talabalar yo piyoda yurishga, yo transportga katta mablag‘ sarflashga majbur.
Ragem va uning atrofidagi qishloqlarda yashovchi 7600 kishi nafaqat transport, balki suv yetkazib berishda ham jiddiy muammolarga duch kelmoqda. Mahalliy hokimiyat yo‘llarni ta’mirlash uchun mablag‘ yo‘qligini aytmoqda. Xalqaro tashkilotlarga qilingan murojaatlar javobsiz qolgach, uch yil oldin yoshlar tashabbusi bilan yo‘lni o‘z kuchlari bilan ta’mirlash boshlangan.
Loyiha koordinatori, 26 yoshli Ahmad Fuodning aytishicha, yoshlar dastlab yo‘lning eng xavfli qismlarini ta’mirlashga kirishgan. Hozirgacha 124 metr yo‘l kengaytirilib, asfaltlangan, ammo yana 500 metr tik va og‘ir qism qolgan. Fuod: “Biz to‘xtamaymiz, qishloqdan bozorgacha bo‘lgan butun yo‘lni to‘liq ta’mirlamagunimizcha”, deydi.
Mablag‘ yig‘ish uchun WhatsApp guruhi tashkil etilgan. Dastlab 1000 yaman rialidan (0,64 dollar) boshlangan xayriyalar keyinchalik 1 million rialgacha (640 dollar) yetgan. Pul bilan yordam bera olmaganlar o‘z vaqtini sarflab, ishchi kuchi sifatida qatnashmoqda.
Birlashgan Millatlar Tashkilotining ma’lumotiga ko‘ra, Yamanda 14,4 million kishi ichimlik suvi va sanitariya vositalariga muhtoj. Asfaltlanmagan yo‘llar tufayli suvni uzoq qishloqlarga yetkazib bo‘lmayapti. Taizning Jabal Habashy tumanidagi al-Rahaba ko‘chirilganlar lagerida 200 dan ortiq oila suv olish uchun har kuni 3 km piyoda yurishga majbur edi.
44 yoshli Abzulaziz Shamsan: “Suv tashish vaqtimizning katta qismini olardi. Ertalab chiqib, tushda yana, quyosh botishidan oldin uchinchi marta borardik. Biz ko‘chirilganlar sifatida barcha asosiy xizmatlardan mahrummiz, lekin suv eng muhimi”, deydi. U oylab mahalliy hukumat va xalqaro tashkilotlarga murojaat qilgan, ammo javob olmagan.
Ijtimoiy faol Muhammad Mahyub lagerda vaziyatni ko‘rgach, ertasi kuni muhandislar bilan qaytib kelgan. Ular quduq qazib, uni quyosh panellari, suv idishlari va tarqatish jo‘mraklari bilan jihozlashgan. Hozir bu quduq 300 ga yaqin oilaga xizmat qilmoqda.
Mahyub ijtimoiy tarmoqlar orqali mablag‘ yig‘ib, Taizning uchta tumanida 20 ta qo‘lda ishlaydigan quduq qurdirgan. Uning so‘zlariga ko‘ra, bolalarning endi har kuni mil uzoqlikda yurmasligi va toza suvga ega bo‘lishi eng katta mukofotdir. Shu kabi tashabbuslar Hodeidada ham paydo bo‘lmoqda.
Yaman iqtisodiyoti 2015-yildagi urushdan beri vayron bo‘lgan, hukumat qishloqlarda asosiy infratuzilmani moliyalashtira olmayapti. Taiz gubernatori devonidagi rasmiy shaxsning aytishicha, byudjet cheklanganligi sababli uzoq qishloqlarda yo‘l qurish rejalari yo‘q. U fuqarolik jamiyati tashabbuslarini ma’qullab, ularni muhim model deb atagan.
Source: www.aljazeera.com