Eron Tashqi ishlar vazirligi Ummon bilan Hormuz bo‘g‘ozi orqali kelajakdagi tranzit yo‘nalishlari bo‘yicha muzokaralar “oldinga siljiganini” va yo‘nalishlarning koordinatalari kelishilganini ma’lum qildi.
Vazirlik matbuot kotibi Esmoil Bag‘oiy chorshanba kuni jurnalistlarning savollariga javob berar ekan, muzokaralar so‘nggi ikki oy davomida “tijoriy kemalar uchun bo‘g‘oz orqali xavfsiz tranzit yo‘nalishini belgilash” maqsadida olib borilayotganini aytdi.
“Ikki tomon taklif qilgan yo‘nalishning geografik koordinatalari kelishib olindi va agar uchinchi tomonlar jarayonga to‘sqinlik qilmasa, asosiy fikrlar va kelishuv nuqtalarini o‘z ichiga olgan qo‘shma bayonot ham yakuniy ko‘rib chiqish va tayyorlash bosqichida”, dedi u.
Bundan tashqari, Eron tashqi ishlar vazirining huquqiy va xalqaro masalalar bo‘yicha o‘rinbosari Kozim G‘aribobodiy davlat IRNA agentligiga bergan intervyusida ikki davlat o‘rtasida dengiz harakati uchun kirish va chiqish yo‘nalishlari joylashuvi kabi deyarli barcha masalalar bo‘yicha o‘zaro tushunishga erishilganini aytdi.
Uning so‘zlariga ko‘ra, rejalashtirilgan tartibga ko‘ra, yuk tashish yo‘nalishining katta qismi Eron hududiy suvlari orqali, ba’zi qismlari esa Ummon suvlari orqali o‘tadi. Mavjud vaqtinchalik yo‘nalishlar yopiladi, yangi yo‘nalish esa ikki-to‘rt oy yoki undan ko‘proq muddatga ishlatiladi.
Eron AQSh va Isroil 28-fevralda Eronga hujum qilgan urushda 17-iyundagi o‘zaro anglashuv memorandumini bekor qilgani va zarbalarni qayta boshlaganidan keyin Hormuz bo‘g‘ozini deyarli to‘liq yopgan. Qayta tiklangan zarbalar dunyo neft va suyultirilgan gaz eksportining taxminan 20 foizini buzdi, bu esa narxlarning oshishiga olib keldi.
AQSh rasmiylari, jumladan prezident Donald Tramp, Tehron bo‘g‘ozni qayta ochish uchun kelishuvga intilayotganini aytgan bo‘lsa-da, ular suv yo‘li ustidan Eron nazoratini qoldiradigan har qanday kelishuvni qabul qilmasliklarini bir necha bor ta’kidlagan.
Ammo Tehron strategik tadqiqotlar markazi tadqiqotchisi Ali Akbar Dareyniyning aytishicha, Eron Hormuz bo‘g‘ozi ustidan nazoratni “barqarorlashtirishga” intilmoqda, bu uning “urushdagi eng katta harbiy yutug‘i”. “Muzokaralar bu yutuqlarni barqarorlashtirishga qaratilgan”, dedi Dareyniy Al Jazeera telekanaliga. “Siz yutuqlaringizni berish uchun emas, balki ularni mustahkamlash uchun muzokara qilasiz.”
Bag‘oiy, shuningdek, suv yo‘lining yopilishi “AQSh harbiy tajovuzi va sionistik rejimning Eronga tajovuzi” bilan bog‘liqligini ta’kidladi. “Tabiiyki, Eron va Ummon o‘rtasidagi kelishuvning o‘zi bo‘g‘oz kemalar uchun xavfsiz bo‘lganini anglatmaydi, chunki AQSh tomonidan Hormuz bo‘g‘ozida xavfsizlikka putur yetkazuvchi omillar, xususan, dengiz blokadasi va Eronga qarshi boshqa tajovuzkor harakatlar hali ham mavjud”, dedi u.
Shu bilan birga, Yaqin Sharqdagi harbiy operatsiyalarni boshqaradigan AQSh Markaziy qo‘mondonligi (CENTCOM) chorshanba kuni Eron harbiy-dengiz kuchlariga qarshi blokada doirasida jami 48 ta tijoriy kemani yo‘naltirganini, ikkitasini ishdan chiqarganini va ikkitasiga bortga chiqqanini ma’lum qildi.
Source: www.aljazeera.com