Suriya sudi ag‘darilgan diktator Bashar al-Assadni mamlakatdagi fuqarolar urushi davomida urush jinoyatlari va insoniyatga qarshi jinoyatlar sodir etganlikda ayblab, sirtdan o‘lim jazosiga hukm qildi.
Assad 2024-yil dekabr oyida uning rejimi ag‘darilganidan so‘ng oilasi bilan Damashqdan Moskvaga qochib ketgan edi. Bu uning oilasining besh o‘n yillik hokimiyatini yakunladi.
Xuddi shu ish bo‘yicha sud Assadning amakivachchasi va Suriya janubidagi Deraa provinsiyasi siyosiy xavfsizlik boshqarmasi sobiq rahbari Otif Najibni ham o‘lim jazosiga hukm qildi. U sud zalida qafas ichida o‘tirgan holda hukmni eshitdi.
Deraa shahri Assad hukmronligiga qarshi qo‘zg‘olonning boshlanish nuqtasi sifatida keng e’tirof etilgan. 2011-yil mart oyida hukumatga qarshi graffitilar yozganlikda ayblangan bir guruh o‘smirlarning hibsga olinishi va qiynoqqa solinishi shaharda norozilik namoyishlarini keltirib chiqardi, ularga xavfsizlik kuchlari tomonidan shafqatsiz bostirish bilan javob berildi.
Bu javob butun mamlakat bo‘ylab namoyishlarni kuchaytirib, yuz minglab odamlarning hayotiga zomin bo‘lgan fuqarolar urushiga aylangan edi. Suriya muvaqqat hukumati bu yil boshida Assad rejimi bilan bog‘liq amaldorlarni sud qilishni boshladi.
Najib sudga tortilgan eng yuqori martabali amaldorlardan biri bo‘lib, u qotillik, “15 yoshgacha bo‘lgan bolalarni qasddan o‘ldirish” va “o‘limga olib keladigan qiynoqlar” kabi jinoyatlarda ayblangan. Sud hukmi e’lon qilingan paytda Najib sud zalida qafas ichida edi.
Suriyaning yangi hukumati Assadni Moskvadan ekstraditsiya qilishga qodir bo‘ladimi yoki yo‘qmi, hozircha noaniq. Bu Suriya rahbariyatining Assadga qarshi birinchi qadami emas – o‘tgan dekabrda unga qotillik va qiynoq ayblovlari bilan hibsga olish orderi chiqarilgan edi.
Assad Rossiyaga Ahmad al-Sharaa (hozirgi Suriya prezidenti) qo‘l ostidagi kuchlar 11 kunlik tezkor kampaniya bilan Assad sulolasini ag‘darganidan so‘ng ketgan. O‘shandan beri yangi hukumat ko‘plab sobiq amaldorlar va xavfsizlik xodimlarini hibsga oldi, biroq Assadning o‘zi ham, boshqa yuqori martabali shaxslar ham Rossiyada qolmoqda.
Suriya muxolifati vakillarining Assad hukmronligining so‘nggi yillarida G‘arb davlatlari sudlarida unga qarshi da’vo qilish urinishlari hech qanday hukmga olib kelmagan. Bu sud jarayoni Assad qurbonlari uchun uzoq yo‘lning birinchi qadami sifatida baholanmoqda.
Source: www.bbc.co.uk