Qo‘shma Shtatlar va Eron Hormuz bo‘g‘ozini qayta ochish bo‘yicha muzokaralar chog‘ida yangi talablar almashdi, bu esa besh oylik urushni tugatishga qaratilgan kengroq kelishuv istiqbollariga yangi shubhalar uyg‘otdi.
AQSh muzokaralarda bevosita ishtirok etayotganini aytayotgan bo‘lsa-da, Eron faqat Ummon bilan to‘g‘ridan-to‘g‘ri gaplashayotganini, bo‘g‘ozni birgalikda boshqarishni taklif qilayotganini ma’lum qildi. Urush boshlanishidan oldin bu bo‘g‘oz orqali dunyo neft va suyultirilgan gaz zahiralarining beshdan bir qismi tashilgan edi.
Dushanba kuni AQSh prezidenti Donald Tramp Erondan so‘nggi o‘n yilliklardagi mojarolar va hujumlar bilan bog‘liq o‘lim va jarohatlar uchun tovon to‘lashni talab qilishini aytdi. Bu, Eron o‘tgan hafta urush uchun reparatsiya talablarini ilgari surib, Vashingtonning siyosiy va iqtisodiy shartlari bajarilmaguncha bo‘g‘ozni ochmasligini bildirganidan keyin sodir bo‘ldi.
Mutaxassislarning fikricha, Hormuz bo‘g‘ozi masalasi hal etilmas ekan, ikki davlat o‘rtasidagi kengroq tinchlik muzokaralari qayta boshlanishi dargumon. “Tomonlar bir-biridan uzoqlashmoqda”, dedi Al Jazeera muxbiri Tohid Asadi Tehrondan. “Diplomatik kelishuv ehtimoli bo‘yicha ular tobora uzoqlashmoqda.”
Trampning yangi talablari uning vitse-prezidenti Jey Di Vensning shanba kuni Eron bilan kelishuvga erishishga ishonchi komilligi haqidagi bayonotlariga zid keladi. Vens, shuningdek, Eron AQShga Hormuz bo‘g‘ozida boj olishni rejalashtirmayotganini aytganini ma’lum qilgan edi.
Eronning Oliy Milliy Xavfsizlik Kengashi shanba kuni oltita yangi shartni e’lon qildi, jumladan, urushni to‘liq to‘xtatish, AQSh va Isroil qo‘shinlarini mintaqadan olib chiqish, Eron suverenitetini tan olish va urushda yetkazilgan zarar uchun tovon to‘lash. Tehron, shuningdek, Ummon bilan bo‘g‘ozda yangi yuk tashish tartibi bo‘yicha muzokaralar yakuniy bosqichga yetganini bildirdi.
Tahlilchi Negar Mortazaviyning ta’kidlashicha, ikkala tomon ham jiddiy muzokaralar oldidan maksimalistik talablarni ilgari surmoqda. “Trampning yangi talablari ayniqsa muammoli, chunki ular joriy mojaroni tugatishdan tashqariga chiqadigan masalalarni kiritadi”, dedi u. “Agar kompensatsiya masalasi kelishuvning haqiqiy shartiga aylansa, Tehron uchun kelishuvni qabul qilish juda qiyin bo‘ladi.”
Tehronlik siyosiy tahlilchi Husayn Royvaronning fikricha, Hormuz bo‘g‘ozidagi qarama-qarshilik qaysi tomonning chidamliligi ko‘proq ekaniga bog‘liq. “Bu tenglama endi mavjud: yopilish va blokada. Ammo savol shundaki, kim birinchi bo‘lib chinqirib yuboradi? Ayni paytda Amerika azob chekmoqda: benzin narxlari, inflyatsiya, ichki turmush narxining oshishi. Amerikada bu urush va uning oqibatlaridan norozilik chuqur”, dedi u.
Source: www.aljazeera.com