Human Rights Watch (HRW) tashkilotining yangi hisobotiga ko‘ra, Tramp ma'muriyatining kadrlar va siyosatdagi keskin o‘zgarishlari AQShda fuqarolik huquqlari qonunlarini nazorat qilish va ularni qo‘llash mexanizmlarini deyarli butunlay izdan chiqargan.
HRW hisobotida federal hukumatning diskriminatsiyaga qarshi qonunlarni qo‘llashdagi o‘rni beqiyos ekani ta'kidlanadi: ba'zi hollarda federal qonunlar shtat qonunlaridan kengroq, ba'zilarida esa Kongress federal idoralarga ushbu huquqiy harakatlarni olib borish uchun mutlaq vakolat bergan.
Tashkilot sobiq federal amaldorlar bilan suhbatlar o‘tkazgan, sud hujjatlari va boshqa yozuvlarni o‘rgangan, shuningdek, jamoat yetakchilari va fuqarolik huquqlari bo‘yicha advokatlardan Tramp ma'muriyatining ozchiliklar, transgender shaxslar va boshqalar huquqlarini himoya qilishdan voz kechishi oqibatlari haqida ma'lumot to‘plagan.
Hisobot AQSh Oliy sudi kabi yuqori darajadagi sud qarorlari fonida chiqarilgan bo‘lib, bu qarorlar ozchiliklarning saylovlarda ishtirok etishini va saylov okruglarida adolatli vakillikni ta'minlashga qaratilgan o‘nlab yillik qonuniy qoidalarni bekor qilgan.
Tramp 2025-yil yanvarida hokimiyatga kelganidan beri jinoiy adliya, uy-joy, ta'lim va bandlik sohalarida diskriminatsiyani tergov qilish bo‘limlariga ega federal idoralar deyarli butunlay bo‘shab qolgan. Masalan, Adliya vazirligining Fuqarolik huquqlari bo‘limi 2026-yil boshiga kelib advokatlarining to‘rtdan uch qismini yo‘qotgan va Luisvill, Minneapolis kabi shaharlardagi politsiya bilan tuzilgan islohot shartnomalaridan voz kechgan. Mamlakat bo‘ylab deyarli 70 ta ishda federal idora ishni to‘xtatgan yoki diskriminatsiya da'vogarlarini qo‘llab-quvvatlashdan bosh tortgan.
Ta'lim vazirligi maktablarda diskriminatsiyani taqiqlovchi federal qonun asosida kelib tushgan shikoyatlarni ko‘rib chiqadi. Tramp ma'muriyati davrida u bir kunda xodimlarining deyarli yarmini ishdan bo‘shatgan va 12 ta hududiy ofisidan 7 tasini yopgan. Tramp hokimiyatga kelishidan oldingi yili vazirlik qora tanli va lotin amerikalik o‘quvchilar diskriminatsiyaga uchragani haqida rekord darajadagi shikoyatlarni qabul qilgan. Ammo Tramp davrida bu kabi ishlarning birortasi ham hal etilmagan.
Uy-joy va shaharsozlik vazirligining uy-joy sohasidagi irqiy diskriminatsiyani tergov qiluvchi bo‘limi ham keskin qisqartirilgan. Agentlik kamida 115 ta adolatli uy-joy shikoyatini hech qanday xulosa chiqarmasdan rad etgan. Xususiy va davlat sektoridagi ishchilarning fuqarolik diskriminatsiyasi shikoyatlarini ko‘rib chiquvchi Teng bandlik imkoniyatlari komissiyasi esa so‘nggi 40 yildagi eng past xodimlar soniga yetgan.
HRWning AQSh bo‘yicha dastur tadqiqotchisi Trey Uolkning so‘zlariga ko‘ra, Tramp ma'muriyati diskriminatsiyaga qarshi kurashish harakatlarini hech qanday muqobil taklif qilmasdan nishonga olgan. Uning ta'kidlashicha, ma'muriyat barcha amerikaliklarni himoya qilishni da'vo qilgan holda, jamoalar uzoq vaqtdan beri yordam so‘rab murojaat qilgan tizimlarni bekor qilmoqda.
HRW Xalqaro jinoiy sudga qarshi Tramp ma'muriyatining kampaniyasiga qarshi yaqinda sud da'vosi qo‘zg‘atgan yetakchi inson huquqlari tashkilotlaridan biridir. Da'voda ma'muriyatning xalqaro tribunal va u bilan hamkorlik qiluvchi tashkilotlarga qarshi keng qamrovli sanksiyalari AQSh fuqarolari va guruhlarining konstitutsiyaviy huquqlarini poymol etish xavfini tug‘dirishi ta'kidlanmoqda.
Source: www.aljazeera.com