17-iyun kuni AQSh va Eron o‘rtasida imzolangan Anglashuv Memorandumi (MoU) 60 kunlik muddat tugashi bilan amalda yakunlandi. Biroq, 28-fevralda boshlangan urush hali ham hal qilinmagan va tomonlar o‘rtasidagi muzokaralar boshi berk ko‘chaga kirib qolgan.
Pokiston vositachiligida imzolangan hujjat tinchlik muzokaralari uchun 60 kunlik davrni boshlashi kerak edi va urushning asosiy nuqtasi bo‘lgan Hormuz bo‘g‘ozida kemalar harakatini tiklashni nazarda tutgan. Ammo hujjatdagi noaniq bandlar, ayniqsa bo‘g‘oz orqali o‘tish yo‘nalishlarini nazorat qilish masalasi, tomonlar o‘rtasida jiddiy kelishmovchiliklarga sabab bo‘ldi.
Eron o‘z tasdiqlagan yo‘nalishga rioya qilmagan bir nechta kemalarga hujum qildi. Bunga javoban AQSh Eronga qarshi yangi zarbalar berdi, bu esa Eronning Fors ko‘rfazi davlatlari va Iordaniyadagi AQSh harbiy ob’ektlariga, shuningdek, energetika infratuzilmasiga hujumlarini kuchaytirdi.
Memorandumning 5-moddasi tijoriy kemalarning bo‘g‘ozdan bepul o‘tishini kafolatlashi kerak edi, biroq Omon va Eron turli marshrutlarni taklif qilishdi. Omon tomonidan tasdiqlangan, AQSh tomonidan qo‘llab-quvvatlangan yo‘nalish bo‘yicha harakatlanayotgan kemalar Eron tomonidan nishonga olindi.
1-modda esa Livandagi vaziyatni hal qilishda noaniq edi, chunki unda Isroilning nomi tilga olinmagan. Isroil Livanda ishg‘olni davom ettirib, mamlakat janubida minglab odamlarni o‘ldirdi va milliondan ortiq aholini uy-joylaridan ayrilishiga sabab bo‘ldi.
6-modda esa Eronga 300 milliard dollarlik rekonstruksiya va rivojlanish paketini va’da qilgan, biroq bu mablag‘ni kim to‘lashi va qanday shartlarda ishlatilishi haqida hech qanday tafsilot berilmagan.
Memorandum imzolangandan keyin ham tomonlar o‘rtasida zarbalar almashinuvi davom etdi. 25-iyun kuni Singapur bayrog‘i ostidagi Ever Lovely kemasi Omon qirg‘og‘i yaqinida nishonga olindi, AQSh esa buni Eronga yukladi va javob zarbalarini boshladi.
7-iyulda Tramp kelishuvni "tugagan" deb e’lon qildi. Eron rasmiylari esa AQShni MoU shartlarini buzishda ayblab, barcha majburiyatlarni to‘xtatganini ma’lum qildi. Hozirda tomonlar to‘g‘ridan-to‘g‘ri muzokaralarni rad etmoqda, Pokiston esa vositachilik qilishga urinmoqda.
Ekspertlarning fikricha, MoU muvaffaqiyatsizlikka uchragan bo‘lsa-da, kelajakdagi muzokaralar uchun asos bo‘lib qolishi mumkin. Ammo hozircha hech qanday yechim ko‘rinmayapti va urush davom etmoqda.
Source: www.aljazeera.com