Hind okeanida oddiy ko'rinishdagi dengiz jonzotlari — dengiz bodringlari atrofida yirik noqonuniy savdo tarmog'i kengaymoqda. Ushbu yumshoq tanali jonivorlar, aslida, na bodring, na baliq bo'lib, echinodermlar sinfiga mansub. Ularning qiymati 200 million dollarga (175 million yevro) baholanmoqda.
Andaman orollari atrofida ko'p uchraydigan bu jonivorlar ekologik jihatdan juda muhim. Mahalliy biolog Sangamesh Udayning ta'kidlashicha, ularsiz intertidal zona butunlay buzilgan bo'lar edi. Dengiz bodringlari organik moddalarni iste'mol qilib, kislorodli qumni chiqaradi, bu esa azot va fosfor kabi muhim elementlarning aylanishini ta'minlaydi va marjon kasalliklarini oldini oladi.
Ushbu jonivorlar, ayniqsa, Xitoy va Janubi-Sharqiy Osiyoda delikates sifatida qadrlanadi. Ular sho'rvalarga qo'shiladi, tuzlangan holda iste'mol qilinadi yoki an'anaviy tibbiyotda ishlatiladi. Omega-3 kislotalari tufayli ular antioksidant va yallig'lanishga qarshi xususiyatlarga ega, ammo asosiy mashhurligi ularning afrodizyak sifatida qabul qilinishidir.
1980-yillardan boshlab tijoriy ovlash kengaydi, ammo ko'plab davlatlar bu amaliyotni taqiqlagan. Shunga qaramay, mavjud baliqchilik xo'jaliklarining 70 foizi haddan tashqari ekspluatatsiya qilingan. Bu esa noqonuniy bozorni rivojlantirishga turtki bo'ldi. Yirik meksikalik kartellar va hatto yapon yakuza guruhlari ham dengiz bodringlari savdosiga qo'shilgani xabar qilinmoqda.
Hindiston hukumati 2001-yilda dengiz bodringlarini ovlashni butunlay taqiqlagan. Qoidabuzarlar uchun yetti yillik qamoq jazosi nazarda tutilgan — bu yo'lbars yoki filni ovlaganlik uchun beriladigan jazoga teng. Biroq, Myanma qirg'oqlarida fuqarolar urushi tufayli noqonuniy ovchilar soni oshmoqda. Ular hind qirg'oq qo'riqlash xizmati, dengiz floti va hatto timsohlardan qochib, chegaralarni kesib o'tmoqda.
Mutaxassis Teale Phelps Bondaroffning fikricha, muammoni hal qilish uchun xabardorlikni oshirish zarur. U iste'molchilarni noqonuniy va barqaror bo'lmagan ovlashning zararlari haqida o'qitishni taklif qiladi. Shuningdek, Hindiston o'z suvlarida cheklangan hududlarda qonuniy ovlashga ruxsat berishi yoki jamoatchilik asosidagi akvakulturani joriy qilishi mumkin.
Bondaroff hukumatlar va huquqni muhofaza qilish organlari o'rtasida axborot almashish va moliyaviy jinoyatlarga qarshi kurashish muhimligini ta'kidlaydi. Bu muammoni hal qilish uchun xalqaro hamkorlik zarur, deb hisoblaydi u.
Source: www.dw.com