Eronning „Kheibar Shekan” raketasi (fors tilida „Qal'a buzuvchi” degan ma'noni anglatadi) AQSh-Isroilning Eronga qarshi urushida eng ko'p muhokama qilinayotgan qurollardan biriga aylandi.
O'rta masofali ballistik raketa Tehron tomonidan bu hafta Yaqin Sharqdagi AQSh harbiy nishonlari va infratuzilmasiga zarba berishda qo'llanildi. Eron o'z raketa arsenalining olti oylik intervalgacha davom etgan AQSh va Isroil hujumlariga qaramay to'liq saqlanib qolganini namoyish etishga intilmoqda.
Urush bir oylik sukunatdan so'ng yangi bosqichga kirdi. Dushanba kuni AQSh kuchlari Eronning Larak orolidagi (Hormuz bo'g'ozida, strategik Bandar-Abbos porti yaqinida) raketa qurilmalariga zarba berdi. Bu Eronning Iordaniyadagi AQSh harbiy ob'ektlariga javob zarbasiga sabab bo'ldi.
O'shandan beri Qo'shma Shtatlar Eronning turli nishonlariga yana hujumlar uyushtirdi, Tehron esa yana javob qaytardi va mintaqadagi bir qancha AQSh bazalarini, jumladan Iordaniya va BAA dagi bazalarni nishonga oldi.
„Kheibar Shekan” – Eron Islom inqilobi qo'riqchilari korpusi (IRGC) tomonidan ishlab chiqilgan o'rta masofali ballistik raketa. Uning masofasi taxminan 1450 km, jangovar yuklama og'irligi esa 449 dan 590 kg gacha. Raketa 2022-yilda taqdim etilgan va nomi islom tarixidagi mustahkam aholi punkti – Xaybar bilan bog'liq.
Raketaning asosiy xususiyati – qattiq yoqilg'ida ishlashi. Bu uni inqiroz paytida bir necha daqiqada uchirish imkonini beradi. Qattiq yoqilg'i raketalari oldindan yoqilg'i bilan to'ldirilgan, shuning uchun ularni uchirishdan oldin yonilg'i quyish talab qilinmaydi – bu jarayon soatlab vaqt olishi mumkin. Bu ularni oson va xavfsiz boshqarish, aniqlash ehtimolini kamaytirish va logistika yukini kamaytirishni ta'minlaydi.
Eron rasmiylari „Kheibar Shekan” raketalarini mintaqadagi AQSh harbiy pozitsiyalariga qarshi qo'llaganini bir necha bor ta'kidlagan. Davlat teleradiokompaniyasi IRIB xabariga ko'ra, Eron kuchlari bu raketani Iordaniyadagi AQSh ob'ektlariga javob hujumlarida ishlatgan.
Eron ixtiyorida qisqa, o'rta va uzoq masofali raketalar mavjud. Qisqa masofalilari 150-800 km masofani bosib o'tadi, o'rta masofalilari esa 1500-2000 km gacha yetadi. Eronning qanotli raketalari ham bor, masalan, „Soumar” 2500 km masofani bosib o'ta oladi.
Eronning sobiq Oliy rahnamosi Oyatulloh Ali Xomeneiy avval raketalar masofasini 2200 km bilan cheklagan edi, biroq 2025-yil iyun oyida Isroilning Eronga qarshi 12 kunlik urushidan so'ng bu cheklovni bekor qilgan.
Oxirgi keskinlashuv nisbiy tinchlik davrini tugatdi. AQSh 31-avgust kuni Eronga hujumlarni qayta boshladi, Eron esa mintaqadagi AQSh kuchlari va harbiy ob'ektlariga raketa va dronlar bilan javob qaytardi. Tehron AQSh tinch aholi nishonlariga ham zarba berganini, jumladan Kuhestak shahrida to'y paytida uy bombalangani, natijada kamida 5 kishi halok bo'lib, 68 kishi yaralanganini ma'lum qildi.
Eron harbiylari Iordaniya, Bahrayn, Quvayt va Iroqning Erbil shahridagi AQSh bazalari va ob'ektlariga javob hujumlarini boshlaganini aytdi. AQSh prezidenti Donald Tramp avval Eron javob qaytarsa, ko'proq hujumlar bo'lishi bilan tahdid qilgan edi.
Qayta boshlangan janglar Hormuz bo'g'ozini yana inqiroz markaziga olib chiqdi. Neft narxi bu hafta keskin ko'tarildi, chunki bozorlar AQSh-Eron urushi va dunyo neftining 25 foizi o'tadigan muhim suv yo'li orqali energiya tashish xavfiga munosabat bildirdi.
Source: www.aljazeera.com