Germaniyaning o‘ta o‘ngchi “Muqobil Germaniya uchun” (AfD) partiyasi Saksoniya-Anhalt yerida saylovda g‘alaba qozonib, hokimiyatni qo‘lga kiritsa, mintaqada tub o‘zgarishlar kutilmoqda. So‘rovlarga ko‘ra, partiya yetakchilik qilmoqda va uning asosiy nomzodi Ulrich Zigmund yer bosh vaziri bo‘lishga umid qilmoqda.
AfDning Saksoniya-Anhaltdagi bo‘limi ichki razvedka xizmati tomonidan “tasdiqlangan o‘ta o‘ng” deb tasniflangan. Partiya saylovoldi dasturida “birinchi daqiqadan deportatsiya!” va’dasini bergan. Dasturda qonuniy ruxsatnomasi bo‘lmagan imkon qadar ko‘proq immigrantlarni mamlakatdan chiqarib yuborish maqsad qilingan.
Partiya barcha darajadagi boshpana qoidalarini keskinlashtirishni, deportatsiyagacha qamoqda saqlashni kengaytirishni, boshpana izlovchilar uchun majburiy mehnat joriy etishni va “boshpana sanoati” deb atalgan integratsiya dasturlariga davlat mablag‘larini butunlay to‘xtatishni taklif qilmoqda.
AfD, shuningdek, doimiy yashash ruxsatnomasiga ega bo‘lmagan bolalar va o‘smirlarni oddiy maktablarga qo‘ymaslikni istaydi. Bundan tashqari, yer hukumatida “Remigratsiya ishchi guruhi” tuzilib, boshpana siyosatini muvofiqlashtirishi kerak.
Biroq, bu choralarning qanchasi AfD hukumati tomonidan qonuniy ravishda amalga oshirilishi mumkinligi noaniq. Masalan, qochqinlar uchun maxsus sinflar yaratish xalqaro va Yevropa qonunchiligini buzishi mumkin. Deportatsiya qilish masalasi esa federal hukumat vakolatiga kiradi, yer darajasida emas.
AfD Germaniyaga immigratsiyaga qarshi. Uning hukumat platformasida “migratsiya siyosatida 180 daraja burilish” talab qilinadi va Saksoniya-Anhaltdagi immigrantlar sonini kamaytirish maqsad qilingan. Biroq, mintaqa yillar davomida, ayniqsa hamshiralik va qariyalarni parvarish qilish sohasida malakali ishchilar yetishmasligidan aziyat chekmoqda.
AfD bu muammoni hal qilish uchun chet elda yashayotgan nemislarni vatanga qaytarishni taklif qilmoqda. Shu maqsadda “qaytish dasturi” ishlab chiqilgan bo‘lib, uy-joy va bolalar bog‘chasi topishga yordam beradigan “qaytish bonusi”ni o‘z ichiga oladi. Biroq, qancha qaytuvchi bo‘lishi va bu dasturga qancha mablag‘ ajratilishi noma’lum.
Saksoniya-Anhalt 30 yildan ortiq vaqt davomida aholi sonining keskin kamayishiga duch kelmoqda. 1990-yildagi birlashishdan beri aholi soni 2,9 milliondan 2,1 milliongacha kamaygan. Iqtisodiy tadqiqotchilar, jumladan, Halle Iqtisodiy Tadqiqotlar Instituti prezidenti Reint Gropp, AfD hukumati ishchi kuchi yetishmasligini yanada kuchaytirishi mumkinligidan ogohlantirmoqda.
“Ayniqsa, yuqori malakali mutaxassislar tanlov imkoniyatiga ega”, dedi u Die Welt gazetasiga. “Agar ular o‘zlarini istalmagan yoki dushmanlik kutayotganini his qilsalar, boshqa hududlarni tanlaydilar.”
Saksoniya-Anhaltning 16 yer hukumati Germaniyaning tashqi va mudofaa siyosatiga deyarli ta’sir ko‘rsatmaydi, biroq ular Bundesrat orqali siyosiy munozaralarga ta’sir qilishi mumkin. AfD yer bosh vaziri bu yerda katta siyosiy og‘irlikka ega bo‘ladi.
Masalan, Rossiyaning Ukrainaga qarshi urushi boshlanganidan beri Germaniya neft importini deyarli to‘xtatgan, biroq AfD saylovoldi dasturi Rossiya bilan yaqinlashish va sanksiyalarni bekor qilishni talab qilmoqda. Bu chaqiriq asosan ramziy, chunki Saksoniya-Anhalt federal sanksiyalarga bo‘ysunadi, ammo AfD bosh vaziri Bundesratda yangi ohang o‘rnatishi mumkin.
AfD, shuningdek, maktablarda rus tili o‘qitishni kengaytirishni va bu maqsadda ona tili rus bo‘lgan o‘qituvchilarni jalb qilishni xohlaydi. Ukrainaga kelsak, AfD qattiqroq pozitsiyani egallab, ukrainalik qochqinlar uchun “qaytish hujumi”ni talab qilmoqda. Biroq, yer hukumati ukrainaliklarni Germaniyadan deportatsiya qila olmaydi, bu federal siyosat bilan tartibga solinadi.
AfDning eng munozarali takliflaridan biri — ixtiyoriy xalq patruli tashkil etish. Partiya dasturida oddiy politsiya xavfsizlikni ta’minlash vazifasidan “charchagan” deb ta’kidlanadi: “Shuning uchun biz mahalliy xavfsizlik arxitekturasining uchinchi ustuni sifatida ixtiyoriy fuqarolar patrulini tashkil etamiz.”
Bochum universiteti huquqshunosi va kriminologi Tomas Feltes bu g‘oyadan ogohlantiradi. “Politsiyaning vazifasi xavf-xatarlarni bartaraf etish va jamoatchilikni himoya qilishdir. Bunda kuch ishlatishga faqat politsiya vakolatli”, deb yozadi u Legal Tribune Online nashrida. “Fuqarolar patruli” aslida o‘z-o‘zini himoya qiluvchi guruh bo‘lib, jamoat xavfsizligiga salbiy ta’sir ko‘rsatadi.
AfD hukumat platformasining markaziy tamoyili — “identiklik siyosati”. U Germaniya tarixining ijobiy imidjini targ‘ib qilishni maqsad qilgan va mamlakat o‘tmishiga tubdan boshqacha qarashni yoqlaydi. Partiya natsistlar davridagi nemis jinoyatlarini tan olish jarayonini “aybdorlik kompleksini davom ettirish” deb ataydi va maktab o‘quv dasturlarini shunga mos ravishda o‘zgartirishni xohlaydi.
AfD, shuningdek, ijtimoiy xilma-xillikka qarshi urush e’lon qilgan: maktablarda kamalak bayroqlari taqiqlanishi kerak. U Saksoniya-Anhaltda gullab-yashnagan mashhur Bauhaus me’morchiligini “juda globalistik” deb rad etadi va “vatanparvar madaniyat siyosati”ni talab qiladi. Shu maqsadda, davlat tomonidan moliyalashtiriladigan ko‘plab demokratiya loyihalariga ajratilgan mablag‘larni boshqa yo‘naltirishni istaydi.
Ushbu maqola nemis tilidan tarjima qilingan.
Source: www.dw.com