Shveytsariyaning Syurix shahrida 3-sentabr kuni 2026-yilgi Shnobel mukofoti sovrindorlari e'lon qilindi. Bu mukofot avval kulgi keltiradigan, so'ngra chuqur o'ylashga undaydigan ilmiy tadqiqotlarga beriladi.
Marosim 36-marta bo'lib o'tdi va unda o'nta nominatsiya bo'yicha g'oliblar aniqlandi. Biomexanika yo'nalishida Matilda Brindl, Ketrin Talbot va Styuart Vest odamlar va hayvonlardagi o'pish harakatlarini aniqlashga urinishlari uchun mukofot oldi. Ular chumolilar, qushlar, oq ayiqlar va odamlardagi og'iz kontakti bo'yicha tadqiqot o'tkazib, o'pishni boshqa aloqa turlaridan ajratish mezonlarini ishlab chiqdi.
Olimlar o'pishni "bir turdagi individlar o'rtasidagi tajovuzkor bo'lmagan, og'iz va lablar harakati bilan amalga oshiriladigan, oziq-ovqat uzatilmaydigan kontakt" deb ta'rifladi. Fizika sohasida esa tadqiqotchilar sachramaydigan pisuarni yaratishga harakat qilishdi. Ular suyuqlik harakatini o'rganib, differensial tenglamalarga asoslangan yondashuvni taklif qilishdi.
Tuproqshunoslik bo'yicha mukofot Shveytsariya, Niderlandiya va Germaniya olimlariga berildi. Ular 25 dan ortiq mamlakatda ming juft bir xil ichki kiyimni ko'mib, ikki oydan so'ng qazib olishdi. Tajriba matoning parchalanish darajasiga qarab tuproq holatini baholashga yordam berdi.
Yana bir noodatiy mukofot hidlar bo'yicha tadqiqotga berildi. Polsha, Germaniya va Shvetsiya olimlari chaqaloqlarning hidini ota-onalar yoqimli deb hisoblashini, ammo o'smirlarning hidini ancha yomon qabul qilishini aniqladi. Biologiya bo'yicha esa zaharli ilonlarning himoya harakatlarini o'rgangan tadqiqotchilar taqdirlandi. Ular ilonlarning turli qismlariga ehtiyotkorlik bilan qadam bosib, qanday ta'sirlar chaqishga olib kelishini o'rganishdi.
Texnologiyalar nominatsiyasida Xitoy, Kanada, AQSh va Misr olimlari g'olib bo'ldi. Ular chivinlarning proboscislarini 3D bosib chiqarish uchun yuqori aniqlikdagi nozul sifatida ishlatishdi va bu usulni "nekroprint" deb atashdi. Kimyo bo'yicha esa tirik tug'uvchi tarakanning "suti" tarkibidagi oqsillar sigir sutiga qaraganda uch barobar ko'p energiya berishi aniqlandi.
Iqtisodiyot bo'yicha mukofot AQSh, Meksika va Kanada olimlariga ijtimoiy maqom va axloqsiz xatti-harakatlar o'rtasidagi bog'liqlikni o'rganganlari uchun berildi. Eksperimentda yuqori maqom hissi uyg'otilgan ishtirokchilar bolalar uchun mo'ljallangan konfetlardan o'rtacha ikki barobar ko'p olishdi. Tibbiyot bo'yicha mukofot vafotidan so'ng yapon shifokori Tokuji Unnoga 1977-yilda chop etilgan burun qog'ish aerodinamikasi haqidagi tadqiqoti uchun topshirildi.
Tinchlik mukofoti esa AQSh, Argentina va Avstraliya olimlariga berildi. Ular odamlar nima uchun o'z dushmanlariga qattiqqo'l munosabatda bo'ladigan do'stlarni qadrlashini o'rganishdi. Tadqiqot shuni ko'rsatdiki, bunday do'stlar sodiqlik va himoya ramzi sifatida qabul qilinadi. Shnobel mukofoti odatda kulgili ko'ringan tadqiqotlarni rag'batlantirib, kundalik hodisalarga yangicha qarashga undaydi.
Source: podrobno.uz