25 yoshli Tag'rid Yahyo har kuni Kafr Ra'i shahridan Jenin shahri markaziga qatnaganda chuqur qayg'u va iztirobni his qiladi. Uning yo'li Jenin va Nablusni bog'laydigan asosiy yo'l bo'ylab o'tadi, u yerda yuzlab Isroil bayroqlari uning ko'z o'ngida namoyon bo'ladi. Bu bayroqlar falastinliklar uchun bosqinchilik va ishg'olning og'riqli ramzi bo'lib, ularning kundalik hayotiga zo'ravonlik bilan kirib keladi.
Yahyoning so'zlariga ko'ra, bu jarayon avvaliga bitta bayroq, keyin bir nechta postlar, so'ngra landshaftni kesib o'tuvchi yangi yo'llar bilan boshlandi. "Yillar davomida tanish bo'lgan manzara o'zgaryapti; bularning barchasi tabiiy ravishda qayg'u, g'azab va qo'rquv, shuningdek, ojizlik hissini qoldiradi", dedi u Al Jazeera nashriga. "Ammo shu bilan birga, bu yerga, xotiraga va o'zligimizga bo'lgan bog'liqlikni kuchaytiradi."
Bu tajovuzkor vizual namoyish ishg'olning kuchayib borayotgan bosqichini anglatadi. Bu endi faqat harbiy postlar va hujumlar bilan cheklanmay, balki Falastin hududining geografik qiyofasini majburan o'zgartirishga qaratilgan. Arrabeh aholisiga tegishli bo'lgan o'nlab zaytun daraxtlari kesilgach, isroillik ko'chmanchilar Jenin shimoli-sharqidagi aylanma yo'lni Isroil bayroqlari bilan bezashdi. Bu harakatlar ko'pincha Isroil armiyasining hududni nazorat qilish uchun o'tkazgan harbiy amaliyotlari bilan birga amalga oshiriladi.
Falastinlik fotosuratchi Faten Abdel Hadi Qalqilya, Nablus, Tulkarm va Salfit o'rtasida muntazam qatnaydi. Uning ta'kidlashicha, iyun va avgust oylari orasida landshaftda keskin o'zgarishlar yuz bergan. "Men o'zim bilgan geografiyani tushunolmay qoldim, desam bo'ladi. Ko'chalardagi eng mashhur joylarda sodir bo'lgan katta o'zgarishlar uzoq vaqt davomida sodir bo'lgandek tuyuldi, lekin aslida buning uchun ikki oydan kam vaqt kerak bo'ldi", dedi u. "Bu manzara juda og'riqli: ko'chmanchilarning mobil uylari, bayroqlar va ularning asosiy ko'chalarda yig'ilishlari bizga bu odamlar bizning huquqimizni va bizning mulkimizni o'g'irlaganini eslatadi."
Bu hodisa 2023-yil 7-oktabrdan keyin yanada kuchaydi. O'shandan beri Isroil armiyasi va ko'chmanchilar G'arbiy Sohilda 1100 dan ortiq falastinlikni o'ldirgan, 66-chi Falastin qishlog'i etnik tozalashga uchragan, deya xabar beradi B'Tselem tashkiloti. Isroilning Quddus yaqinidagi E1 ko'chmanchilar punkti uchun qurilish tenderi ham G'arbiy Sohilni ikkiga bo'lish bilan tahdid qilmoqda va tahlilchilarning fikricha, bu Falastin davlati barpo etilishiga bo'lgan har qanday umidni yo'q qiladi.
Isroil ekspansionizmi jarayoni ko'pincha Hilltop Youth nomli radikal guruhning bir chodir qurishi yoki Falastin tepaligida qo'y boqishi bilan boshlanadi. Keyinchalik, hukumat ko'magi bilan hududda yirik noqonuniy ko'chmanchilar punktlari tashkil etiladi. Mustamlaka va Devorga Qarshilik Komissiyasi (CRRC) ma'lumotlariga ko'ra, 2026-yilning birinchi yarmida Isroil hukumati yangi noqonuniy punktlarni kengaytirish yoki barpo etish bo'yicha 113 ta strukturaviy rejani ko'rib chiqqan. Bu Isroil hukumatining Falastin yerlarini anneksiya qilish va o'z suverenitetini o'rnatish uchun ommaviy ravishda yangi punktlar yaratish strategiyasini ko'rsatadi.
Falastin tadqiqot markazi (PRC) xodimi Xaldun al-Barg'uti Isroil bayroqlarini o'rnatish taktikasini Isroilning Falastin hududlarida jismoniy va psixologik mavjudligini kuchaytirish deb baholaydi. Bu falastinliklarga isroillik ko'chmanchilar doimiy, ular esa vaqtinchalik ekanligi haqidagi xabarni yetkazishga qaratilgan. Bu mahalliy qo'rqitish Isroil bosh vaziri Binyamin Netanyahuning so'nggi bayonotlari bilan hamohang bo'lib, u 104 ta noqonuniy punkt va 160 ta ko'chmanchi fermasini qurish bilan maqtangan.
"Ularning nazorati faqat dala ishlari bilan cheklanmaydi, ya'ni punktlar qurish, yerlarni musodara qilish va falastinliklarga tegishli yer maydonini qisqartirish, balki falastinliklarning o'z yerlarida mavjudligi haqidagi ongini yo'q qilishga qaratilgan", dedi al-Barg'uti. Oxir-oqibat, bu psixologik urush demografik maqsadga xizmat qiladi: Hilltop Youth va so'nggi pogromlarning tashkilotchilari falastinliklarni qishloq jamoalaridan chiqib ketishga majburlashni rejalashtirmoqda. Natijada falastinliklar faqatgina ajratilgan shahar joylarida qoladi, G'arbiy Sohilning butun jismoniy va vizual landshafti esa isroillik ko'chmanchilar va harbiylar tomonidan to'liq egallab olinadi.
Source: www.aljazeera.com