Yaponiya Sog'liqni saqlash vazirligi ma'lumotlariga ko'ra, mamlakatda 100 va undan ortiq yoshga to'lgan fuqarolar soni birinchi marta 100 mingdan oshdi va 107 677 nafarni tashkil etdi. Bu ko'rsatkich bo'yicha Yaponiya dunyoda yetakchi o'rinda turadi. Ularning 88 foizi ayollardir. Eng keksa ayol — Kioto shahridan 114 yashli Kishimoto Fuyo, eng keksa erkak esa Kumamoto shahridan 112 yashli Kato Hikaru.
Sog'liqni saqlash vaziri Kenichiro Ueno ko'plab odamlarning uzoq, sog'lom va faol hayot kechirayotganidan mamnunligini bildirib, tibbiyot va texnologiya sohasidagi yutuqlarni ta'kidladi. Biroq u barqaror ijtimoiy ta'minot tizimini saqlab qolish qiyinchiliklari haqida ham ogohlantirdi.
Mutaxassislar yaponlarning uzoq umr ko'rishini bir necha omillar bilan izohlaydilar: sog'lom ovqatlanish va faol hayot tarzi. Yaponiya oshxonasi asosan baliq, sabzavot va guruchdan iborat bo'lib, G'arb dietalariga qaraganda to'yingan yog'lar kamroq. Keksalar muntazam ravishda piyoda yurishadi, jamoat transportidan foydalanishadi, velosiped minishadi va cho'zilish mashqlarini bajarishadi.
Yaponiya yillar davomida qarib bormoqda: kattalar uchun tagliklar savdosi o'n yildan ko'proq vaqt davomida bolalar tagliklaridan yuqori. Kompaniyalar keksa aholi uchun yangi mahsulotlar ishlab chiqmoqda, jumladan, tananing turli qismlarini harakatlantirishga yordam beruvchi quvvatli ekzoskelet va avtomatik fokusni sozlovchi ko'zoynaklar.
Aholini almashtirish uchun har bir ayol o'rtacha 2,1 bola tug'ishi kerak. O'tgan yili Yaponiyada umumiy tug'ilish darajasi rekord darajadagi 1,14 ga tushdi. Milliy aholi va ijtimoiy ta'minot tadqiqotlari instituti ma'lumotlariga ko'ra, umumiy aholi 2070 yilga borib 87 millionga tushishi prognoz qilinmoqda, bu 2008 yildagi eng yuqori 128 milliondan 30 foizga kamayishdir. 65 va undan katta yoshdagilar hozirda aholining taxminan 30 foizini tashkil etadi va 2070 yilga borib deyarli 40 foizga yetishi kutilmoqda.
Yaponiya hukumati bu tendentsiyani "ekzistensial inqiroz" deb atadi, Bosh vazir Sanae Takichi esa pasayishni "jim favqulodda holat" deb ta'rifladi. 2025 yilda Yaponiyaning umumiy aholisi 47 prefekturadan ikkitasidan tashqari hammasida kamaydi va pasayish sur'ati tezlashmoqda. Hukumatning yoshlarni ko'proq farzand ko'rishga undash bo'yicha ko'plab dasturlari va subsidiyalari tug'ilish darajasini oshirmayotganga o'xshaydi. Mutaxassislar sabablarni murakkab deb hisoblaydilar: nikoh darajasining pastligi, ayollarning ishchi kuchiga ko'proq jalb etilishi va farzand tarbiyalash xarajatlarining oshishi.
Immigratsiya avvalgi yillarda o'sgan bo'lsa-da, chet elliklar aholining atigi 3 foizini tashkil qiladi va ko'proq qabul qilishga qarshilik kuchaygan. Yaponiya 1963 yilda yuz yasharlar tadqiqotini boshlaganida 100 va undan ortiq yoshdagi 153 kishi bor edi. Bu raqam 1981 yilda 1000 ga, 1998 yilda esa 10 000 ga yetdi. Eng so'nggi ma'lumotlar Yaponiyaning har yili o'tkaziladigan "Keksalarni hurmat qilish" bayrami oldidan e'lon qilindi, bu bayramda hukumat 100 yoshga to'lganlarni shaxsiy xat va an'anaviy sake kosasi bilan taqdirlaydi.
Avvalgi tadqiqotlar global yuz yasharlar sonining haqiqiyligiga shubha bildirgan, ma'lumotlardagi xatolar, ishonchsiz davlat yozuvlari va yo'qolgan tug'ilganlik haqidagi guvohnomalar yuqori ko'rsatkichlarga sabab bo'lishi mumkinligini ko'rsatgan. 2010 yilda Yaponiyada oilaviy ro'yxatlar bo'yicha o'tkazilgan hukumat auditi 100 va undan ortiq yoshda ro'yxatga olingan, ammo hisobga olinmagan 230 000 dan ortiq odamni aniqladi, ularning ba'zilari o'nlab yillar oldin vafot etgan. Noto'g'ri hisoblash yozuvlarning to'liq emasligi va ba'zi oilalar pensiya olish uchun keksa qarindoshlarining o'limini yashirishga urinishgan degan shubhalar bilan bog'liq.
Source: www.bbc.co.uk