Hindiston poytaxti Nyu-Dehlida bo‘lib o‘tgan 18-BRICS sammiti yakunida a’zo davlatlar mahalliy valyutalarda savdo qilish va transchegaraviy to‘lovlarni kengaytirishga kelishib oldilar. Sammitda BRICS Pay tizimini rivojlantirishga sarmoya kiritish majburiyati olindi.
12-13-sentabr kunlari bo‘lib o‘tgan uchrashuvda yetakchilar qo‘shma deklaratsiya qabul qilib, unda “bir xil yondashuv yo‘qligini tan olgan holda, milliy ustuvorliklarni hurmat qilgan holda BRICS mahalliy valyutalaridan foydalangan holda savdo hisob-kitoblari va investitsiyalarni rag‘batlantirish” masalalari muhokama qilindi. Ular BRICS To‘lov Ishchi Guruhini (BPTF) tezkor, arzon va xavfsiz transchegaraviy to‘lovlarni yo‘lga qo‘yishga chaqirdilar.
Bengaluruda joylashgan Takshashila Instituti Geostrategiya dasturi raisi Manoj Kevralmani Al Jazeeraga bergan intervyusida deklaratsiya “yagona tizim emas, balki a’zo davlatlar o‘rtasida savdo va moliyaviy aloqalarni xavfsizlantirish uchun kelishilishi mumkin bo‘lgan bir qator variantlarni izlash”dan dalolat berishini aytdi. Nyu-Dehli deklaratsiyasida BRICS davlatlari dollarni almashtirish yoki umumiy valyuta yaratishni maqsad qilmagan bo‘lsa-da, geosiyosiy keskinliklar va G‘arbning Rossiya va Xitoyga qarshi savdo sanksiyalari sharoitida muqobil to‘lov tizimlarini izlash tendensiyasi yaqqol ko‘rinadi.
BRICS Pay 2018-yilda BRICS Biznes Kengashi tomonidan taklif qilingan bo‘lib, u BRICS davlatlari o‘rtasidagi to‘lovlarni soddalashtirish uchun yaratilgan markazlashtirilmagan raqamli to‘lov ekotizimidir. Tizim 2024-yilda rasman ma’qullangan va hozirda sinov bosqichida. U milliy to‘lov tizimlarini bir-biriga ulab, QR-kodlar, raqamli hamyonlar yoki mobil ilovalar orqali mahalliy valyutalarda hisob-kitob qilish imkonini beradi.
BRICS Pay rahbari Andrey Mixaylishin ta’kidlashicha, tizim dollardan voz kechishni maqsad qilmaydi, balki fuqarolar, kompaniyalar va banklar uchun qo‘shimcha moslashuvchanlik va to‘lov imkoniyatlarini yaratadi. Garchi BRICS Pay hali to‘liq ishga tushmagan bo‘lsa-da, u SWIFT kabi G‘arb tizimlariga muqobil bo‘lishi mumkin. Biroq ekspertlar yaqin kelajakda SWIFT o‘rnini bosishi ehtimoli pastligini, ammo xalqaro to‘lov arxitekturasi tobora ko‘p qutbli va bo‘lingan bo‘lib borishini qayd etmoqdalar.
Source: www.aljazeera.com