Human Rights Watch (HRW) tashkilotining yaqinda e'lon qilingan hisobotida Janubiy Koreyada ayollarning mehnat bozoridagi ahvoli haqida dahshatli ma'lumotlar keltirilgan. Hisobotga ko'ra, 27 yoshli ayol o'z tengdoshlari bo'lgan erkaklardan 8% kam maosh oladi. Ammo 50 yoshdan oshganida bu farq 50% ga yetadi. Bu raqamlar hukumatning ish haqi bo'yicha statistik ma'lumotlariga asoslangan.
Janubiy Koreya global texnologiya va sanoat giganti bo'lishiga qaramay, gender ish haqi farqi bo'yicha Iqtisodiy Hamkorlik va Taraqqiyot Tashkiloti (OECD) mamlakatlari orasida birinchi o'rinda turadi. Bu ko'rsatkich 1992 yildan beri kuzatib kelinmoqda va hech qachon yaxshilanmagan.
"Uydagi mehnat taqsimoti to'g'ridan-to'g'ri mehnat bozoridagi gender bo'linishiga olib keladi", — deydi Min Xi Kim, koreyalik ayollar mehnat kurashlari faoli. Uning so'zlariga ko'ra, muammo shunchaki ayollarning kam maosh olishida emas. Ayollar yoshi ulg'aygan sari ularga mavjud bo'lgan ish turlari torayib boradi, kam maosh, karyera uzilishlari va beqaror ishlarning oqibatlari to'planib boradi.
HRW "Too Old and a Woman" (Juda keksa va ayol) hisoboti uchun 28 yoshdan 87 yoshgacha bo'lgan 41 nafar janubiy koreyalik ayol bilan suhbatlashdi. 1980-yillargacha ish beruvchilar ayollarni shunchaki turmushga chiqqani uchun ishdan bo'shatishlari qonuniy edi. Bugungi kunda ochiqchasiga "sizni ayol bo'lganingiz uchun ishga olmaymiz" deyish qiyin, ammo g'amxo'rlik mas'uliyati hanuz ayollar zimmasida qolmoqda.
Hisobotga ko'ra, 1980-yillardan beri ayollarning universitet ma'lumoti erkaklarnikidan oshib ketdi. Ammo oliy ma'lumot teng imkoniyatni kafolatlamaydi: 2024-yilgi tadqiqotga ko'ra, bitirgandan bir yil o'tib ayollar erkaklardan 22% kam maosh oladi. 2024-yilda ayollar menejer lavozimlarining atigi 18 foizini egallagan, 38 nafar yuqori martabali davlat xizmatchisidan faqat beshtasi ayol edi.
Ayollarning maoshlari 30 yoshning oxirida eng yuqori cho'qqiga chiqadi va keyin doimiy ravishda pasayadi. Janubiy Koreya Gender vazirligi HRWga karyera uzilishlari, kasbiy segregatsiya va tashkilotlardagi kamsitish farqni kuchaytirishini aytdi. 53 yoshli J. Mi Suk HRWga uch yillik tajribasi keyingi ish beruvchi tomonidan tan olinmaganini, shuning uchun u past maosh bilan boshlang'ich darajadan boshlaganini aytdi.
61 yoshli Pak Dje Sun kommunal kompaniyadan 60 yoshida majburiy nafaqaga chiqishga majbur bo'ldi va hozir yarim kunlik g'amxo'rlik ishchisi sifatida ishlaydi. Uning yillik daromadi 55 million von (40,500 dollar) dan 15,6 million vonga tushdi — 72% pasayish. HRW majburiy pensiya yoshi va "eng yuqori ish haqi" tizimini bekor qilishni talab qilmoqda.
2025-yil oktabr oyida ayollar milliy keksalik pensiyasining o'rtacha 53 foizini olishdi, bu 47% farqni tashkil etadi. "Menimcha, bu shunchaki o'rta yoshli ayollarning ish topishda qiyinchiliklaridan iborat muammo emas", — deydi Kim. "Ayollar an'anaviy ravishda uyda bajargan ishlari — tozalash, ovqat pishirish, g'amxo'rlik qilish va boshqalarning his-tuyg'ularini boshqarish — mehnat bozoriga kirganda 'ayollarga mos ish' deb tasniflanadi va unga past maosh tayinlanadi."
Janubiy Koreya hukumati qonuniy pensiya yoshini 60 dan 65 gacha bosqichma-bosqich oshirishni rejalashtirayotganini ma'lum qildi. Ammo Kimning fikricha, bu birgina siyosat bilan hal qilinmaydi: "Teng ish uchun teng haq to'lash amalda joriy etilishi, ish haqi tuzilmalari shaffof bo'lishi va g'amxo'rlik individual oilalar va ayollar zimmasiga yuklanish o'rniga jamoat mas'uliyati sifatida qaralishi kerak."
Source: www.dw.com