Birlashgan Arab Amirliklaridan Isroilga uchayotgan Flydubai aviakompaniyasining FZ1073 reysi chorshanba kuni favqulodda signal bergach, Saudiya Arabistonining Tabuk shahriga qo‘ndirildi. Dastlabki ma’lumotlarga ko‘ra, reysni o‘g‘irlashga urinish bo‘lgan.
Reuters agentligining xabar berishicha, Dubaydan Tel-Avivga yo‘l olgan samolyot Iordaniya havo hududidan o‘tayotganda yo‘nalishi o‘zgartirilgan va Isroil jangovar samolyotlarini ko‘tarishga majbur bo‘lgan. Isroil Bosh vaziri Benyamin Netanyaxu pilotlardan biri ikkinchisiga pichoq urgani va samolyotni halokatga uchratishga uringanini ma’lum qildi. Uning so‘zlariga ko‘ra, Isroil ushbu voqeadan so‘ng boshqa “potensial tahdidlarga” ham tayyorgarlik ko‘rmoqda.
Biroq reysni o‘g‘irlashga urinish haqida rasmiy tasdiq yo‘q. Flydubai aviakompaniyasi kokpitda janjal bo‘lganini, barcha yo‘lovchilar xavfsiz ekanini va samolyot bortida bo‘lgan navbatchi ekipaj tomonidan qo‘lga olinganini bildirdi. Saudiya Arabistonining Tabuk shahridagi shahzoda Sulton bin Abdulaziz nomidagi xalqaro aeroport ma’lumotlariga ko‘ra, samolyot kapitani va ikkinchi uchuvchi jarohat olib, kasalxonaga yotqizilgan.
Samolyot bortida olingan videolarda kapitanni qonli yaralar bilan polda yotgani va boshidan qon oqayotgan yo‘lovchini ko‘rish mumkin. Boshqa videoda yo‘lovchilar yig‘lab, qo‘rquvda baqirishayotgani aks etgan. Yo‘lovchilardan birining onasi Yasmin Abukasisning aytishicha, uning qizi Miriam o‘lishini o‘ylagan. “Samolyot boshqaruvni yo‘qota boshladi”, dedi u jurnalistlarga Ben-Gurion aeroportida. Uning so‘zlariga ko‘ra, bortdagi boshqa uchuvchilar samolyot boshqaruvini qo‘lga olishgan.
Parvoz kuzatuv ma’lumotlariga ko‘ra, samolyot Dubaydan uchganidan taxminan ikki yarim soat o‘tgach, 30 soniyadan kamroq vaqt ichida 14 ming fut (4300 metr) balandlikka tushib ketgan. Flightradar24 xabariga ko‘ra, dastlab 7700 kodli umumiy favqulodda signal berilgan, keyinroq 7500 kodli “noqonuniy aralashuv” signaliga o‘zgartirilgan. Yo‘lovchi Dalia Shpigelning Haaretz gazetasiga aytishicha, samolyot pastga tusha boshlagach, old tomonda o‘tirgan yo‘lovchilar kokpitga bostirib kirishgan.
Netanyaxu kokpitga bostirib kirib, samolyot tizimlarini buzishga uringan uchuvchini zararsizlantirgan isroillik yo‘lovchi bilan gaplashganini aytdi. “Bu qahramonlarni tabriklayman, ular favqulodda topqirlik va jasorat ko‘rsatdilar. Ular ko‘plab hayotni saqlab qoldi va katta falokatning oldini oldi”, dedi u. Hujumning motivi hozircha noma’lum. Netanyaxu Saudiya rasmiylari hujumda gumon qilinayotgan uchuvchini so‘roq qilayotganini ma’lum qildi. Isroil Mudofaa vaziri Israel Kats dastlabki ma’lumotlarga ko‘ra, hujumchi samolyotni halokatga uchratib, bortdagi barchani o‘ldirishni maqsad qilganini aytib, voqeani “jihodiy terror hujumiga urinish” deb atadi. Isroil rasmiysi Reutersga anonimlik sharti bilan hujumchi Ummon fuqarosi ekanini ma’lum qildi.
Isroil Saudiya Arabistoni va Ummon bilan rasmiy diplomatik aloqalarga ega emas, vaqti-vaqti bilan norasmiy kanallar orqali muloqot qilib turadi. Muskat Falastin huquqlari tufayli mintaqadagi boshqa davlatlar qatorida Isroil bilan munosabatlarni normallashtirishdan bosh tortgan. Saudiya Arabistoni esa Isroil bilan munosabatlarni normallashtirishni Falastin davlati tan olinishiga bog‘lagan.
Isroil 2023-yil 7-oktabrda Hamas boshchiligidagi hujumning yilligini nishonlashga bir necha kun qolganida bu voqea yuz berdi. O‘shanda 1200 ga yaqin kishi halok bo‘lgan va bu Isroilning G‘azoga qarshi urushini boshlab bergan edi. Urushda 75 mingdan ortiq falastinlik, asosan ayollar va bolalar halok bo‘lgan. AQSh vositachiligida 2025-yil oktabrida “o‘t ochishni to‘xtatish” kuchga kirganidan buyon 1400 ga yaqin kishi halok bo‘lgan.
Flydubai aviakompaniyasining Dubaydan Tel-Avivga uchuvchi FZ1081 reysi ham Isroil ommaviy axborot vositalarida xato ravishda qaytib ketgani haqida xabar berilgan. The Times of Israel nashrining yozishicha, xatolik parvoz kuzatuv saytlaridagi nosozlik tufayli yuzaga kelgan. Samolyot hech qanday favqulodda signal bermagan va Tel-Avivga to‘siqsiz yetib borgan.
Muxolifat yetakchisi Yair Lapid Netanyaxuning siyosiy ittifoqchilari voqeani 27-oktabrga belgilangan qonunchilik saylovi oldidan Isroilga hujum qilish mumkinligi haqidagi ogohlantirishlarning amalga oshishi sifatida ko‘rsatishga uringanini da’vo qildi. “Chet eldagi faoliyat haqidagi ogohlantirish aniq, ikki yildan ortiq vaqtdan beri mavjud va samolyotlarga yoki bugungi ertalab sodir bo‘lgan voqeaga aloqasi yo‘q”, deb yozdi Lapid X tarmog‘ida. Netanyaxu haqida gapirib, Lapid shunday dedi: “U falokatning oldini olgan qahramon isroilliklarga ayanchli tarzda minib olishga harakat qilmoqda, ammo o‘zi (yana bir bor) bunga tayyor emas edi.”
Source: www.aljazeera.com