Shvetsiyaning Karolinska institutida joylashgan Nobel qo‘mitasi fiziologiya yoki tibbiyot bo‘yicha joriy yilgi nufuzli mukofot egalarini e’lon qildi. Ushbu sovrin miya neyron zanjirlarini yorug‘lik orqali boshqarishga qaratilgan optogenetika sohasidagi faoliyati uchun AQSh vakili Karl Deisserot hamda germaniyalik tadqiqotchilar Peter Hegemann va Georg Nagelga berilishi ma’lum qilindi.

Ilmiy jamoatchilikka taqdim etilgan hisobotlarga ko‘ra, g‘oliblar 12 million Shvetsiya kronasi (taxminan 900 ming funt sterling) miqdoridagi mukofot jamg‘armasini o‘zaro bo‘lishib oladi. Tadqiqotning mohiyati shundaki, Hegemann va Nagel 2000-yillarning boshida suv o‘tlaridan yorug‘likka ta’sirchan oqsilni ajratib olgan, Deisserot esa AQShdagi ilmiy markazlarda mazkur oqsildan foydalanib tajriba sichqonlari miya neyronlarini yorug‘lik vositasida sun’iy ravishda faollashtirish yoki o‘chirish mexanizmini joriy etgani da’vo qilinadi.

G‘arb ilmiy doiralari optogenetika xotira, his-tuyg‘ular va xulq-atvorni tushunishda misli ko‘rilmagan burilish yasaganini ta’kidlab kelayotgan bo‘lsa-da, inson ongi va asab tizimiga bunday tashqi manipulyatsiyaning axloqiy oqibatlari ko‘plab savollarni keltirib chiqarmoqda. Hatto ko‘rish qobiliyatini yo‘qotgan bemorlarga maxsus ko‘zoynaklar orqali ko‘rishni qisman qaytarish bo‘yicha o‘tkazilgan dastlabki klinik sinovlar ham ushbu texnologiyaning keng ko‘lamli amaliyotga tayyor emasligini va xatarlari to‘liq baholanmaganini ko‘rsatmoqda.

Source: www.bbc.co.uk