Taxminan 12 800-yil avval boshlangan keskin sovish davri — kechki drias sabablari boʻyicha ilmiy doiralarda ziddiyatlar hamon davom etmoqda. Soʻnggi tadqiqotlar bu jumboqqa oydinlik kiritish oʻrniga, mutaxassislarni yana ikki qarama-qarshi lagerga boʻlib yubordi. Floridadagi choʻkindilarni oʻrgangan tadqiqotchilar vulqon otilishlari izlarini aniqlaganini daʼvo qilayotgan boʻlsa, Grenlandiya muzlarini tahlil qilgan boshqa guruh topilmalarni koinotdan kelgan jism zarbasi bilan bogʻlamoqda. Hozircha bu farazlardan birortasi ham masalaga uzil-kesil va ishonchli javob bera olgani yoʻq.
Kechki drias deb nomlangan bu sovuq bosqich soʻnggi muzlanish davrining yakunida yuzaga kelgan edi. Ushbu keskin iqlim oʻzgarishini tushuntirishga qaratilgan ilgari surilgan asosiy farazlardan biriga koʻra, oʻsha paytda Yerga ulkan kometa yoki uning parchalari kelib urilgan boʻlishi mumkin. Biroq soʻnggi eʼlon qilingan ilmiy ishlar mazkur hodisaga mutlaqo turlicha izohlar bermoqda va kelishmovchiliklarni yanada kuchaytirmoqda.
Lyusen Nana Yobo boshchiligidagi ilmiy guruh Floridadagi Peyj-Ladson suvosti arxeologik yodgorligi choʻkindilarini chuqur oʻrganib chiqdi. Nufuzli nashrlarda eʼlon qilingan natijalarga koʻra, olimlar kechki drias boshlanishini qamrab oluvchi uzluksiz choʻkindi qatlamlarini tahlil qilgan. Tekshiruvlar davomida osmiy izotoplari nisbati hamda reniy miqdori oʻzgargani aniqlangan boʻlib, bu koʻrsatkichlar meteorit moddasidan koʻra vulqon aerozollariga koʻproq mos kelishi taxmin qilinmoqda.
Mazkur guruh vakillarining fikricha, topilgan kimyoviy belgilar koinotdan kelgan yot moddalar bilan emas, balki kuchli vulqon otilishi mahsulotlari bilan izohlanishi mantiqiyroqdir. Qisqa vaqt ichida sodir boʻlgan bir nechta yirik otilishlar Atlantika okeanidagi suv aylanish tizimini izdan chiqarib, global iqlim oʻzgarishlarini keltirib chiqargani taxmin qilinmoqda. Shunga qaramay, kosmik zarba farazi tarafdorlari ham oʻz pozitsiyalaridan qaytmayapti va Grenlandiya muzliklaridan olingan muqobil namunalarga tayanib ish koʻrmoqda.
Source: kun.uz