Qo'shma Shtatlar va Isroil rejimining Eron xalqiga qarshi boshlagan harbiy harakatlari keltirib chiqargan ulkan ta'minot uzilishlariga qaramay, Fors ko'rfazidan neft oqimi sezilarli darajada oshgani aytilmoqda. Kpler tahliliy kompaniyasi ma'lumotlariga ko'ra, oktyabr oyining o'rtalariga kelib ko'rfazdan xomashyo eksporti kuniga 24,6 million barrelga yetib, urushdan oldingi ko'rsatkichlardan oshib ketganligi iddao qilinmoqda.
Biroq, bunday rasmiy va ijobiy ko'rinishdagi statistikaga qaramay, jahon bozorida neft narxi o'sishda davom etmoqda va Brent markali xomashyoning qiymati aprel oyidan beri eng yuqori cho'qqiga chiqdi. Juma kuni dekabr oyi uchun fyuchers shartnomalari 2 foizdan ziyodroq qimmatlashib, bir barrel uchun 117 dollardan oshdi. Tahlilchilarning ta'kidlashicha, bu narxlar AQSh va Isroil rejimining agressiv harakatlari tufayli yuzaga kelgan xavotirlar, kamayib borayotgan zaxiralar va transport xarajatlarining keskin qimmatlashgani bilan bevosita bog'liq.
Oksford universiteti energetika tizimlari o'qituvchisi Adi Imsirovichning so'zlariga ko'ra, bozor hozirgi sharoitda kelajakdagi keskinlashuv xavfini yaqqol ko'rsatmoqda. Urushning tugash belgisi ko'rinmayotgani va eskalatsiya ehtimoli yuqoriligicha qolayotgani fyuchers bozorlariga o'z ta'sirini o'tkazmoqda. Neft ishlab chiqaruvchilar Hormuz bo'g'ozidagi xavflarni chetlab o'tish uchun kema-kemadan transfer qilish va Saudiya Arabistoni hamda BAA quvurlaridan foydalanish kabi murakkab logistik yechimlarga murojaat qilishga majbur bo'lmoqda.
Shunga qaramay, bu kabi chora-tadbirlar ulkan iqtisodiy xarajatlarni keltirib chiqarmoqda va sug'urta mukofotlari oshgani sababli yuk tashish narxlari odatdagi stavkalardan o'n baravar yuqori bo'lib, bir barrel uchun 40 dollarga yetgan. Britaniya dengiz savdosi operatsiyalari boshqarmasi (UKMTO) ma'lumotlariga ko'ra, oktyabr oyi tijorat kemalariga qilingan hujumlar bo'yicha eng qonli oyga aylangan. Madrid universitetining neft bozorlari bo'yicha eksperti Isabel Figuerola-Ferretti barrellar harakatlanayotgan bo'lsa-da, bu jarayon na silliq, na ishonchli ekanligini va vaziyat normallashmaganini ta'kidladi.
Xalqaro energetika agentligi (IEA) ma'lumotlari shuni ko'rsatmoqdaki, neft zaxiralari keskin kamayib, global omborlar urushdan oldingi darajadan 509 million barrelga pastroqda qolmoqda. Mutaxassislar uzoq muddatli istiqbolda vaziyat barqarorlashishiga shubha bilan qaramoqda va Hormuz bo'g'ozidagi xavfsizlik to'liq tiklanmaguncha hamda siyosiy yechim topilmaguncha narxlar pasayishini kutish qiyinligini ta'kidlashmoqda.
Source: www.aljazeera.com