Eron va AQSh o'rtasida yangi urush ehtimolining oldini olishga qaratilgan muzokaralar qiyin kechmoqda. Ushbu turg'un jarayon Eron hukumati ichida haqiqiy hokimiyat kimning qo'lida ekanini yaqqol ko'rsatib qo'ydi. Xususan, nisbatan moʻtadil qarashlari bilan tanilgan prezident Masud Pezeshkian dushanba kuni uning hukumatiga muzokaralar olib borish uchun Oliy rahbar Mojtaba Xomaniy tomonidan "ma'lum vakolatlar" berilganini ma'lum qildi. Biroq, Vashington bilan har qanday kelishuvga qarshi bo'lgan qattiqqo'l siyosatchilarning tanqidiga uchragan Pezeshkian bu vakolatlar aynan nimadan iborat ekaniga aniqlik kiritmadi.
Ushbu bayonot Qatardan tortib Pokistongacha bo'lgan vositachilar Eron va AQSh o'rtasidagi navbatdagi eskalatsiyaning oldini olishga urinayotgan bir paytda yangradi. Eslatib o'tamiz, fevral oyida AQSh va Isroilning havo hujumlari oqibatida o'sha paytdagi Oliy rahbar Ali Xomaniy va boshqa yuqori martabali eronlik mulozimlar halok bo'lgan edi. Shundan beri Eron siyosiy sahnasida kuchlar muvozanati Islom inqilobi qo'riqchilari korpusi (IIQK) qo'mondonlari va xavfsizlik idoralari foydasiga keskin o'zgargani kuzatilmoqda. Tahlilchilarning fikricha, har qanday kelishuv mamlakatning harbiy-xavfsizlik elitasining to'liq ma'qullashini olishi shart.
Vaziyat yanada murakkablashishiga sabab shundaki, muzokaralar nafaqat yadro dasturi va sanksiyalarni, balki G'ormuz bo'g'ozini nazorat qilish hamda qayta hujumlardan kafolat olish kabi kengroq xavfsizlik masalalarini ham o'z ichiga oladi. Eron hukumati AQSh rioya qilishi shart bo'lgan yetti banddan iborat rejani ilgari surgan bo'lib, ular barcha qarorlar markazlashgan tartibda davlat institutlari, shu jumladan Oliy milliy xavfsizlik kengashi orqali qabul qilinishini ta'kidlamoqda. Shu bilan birga, AQSh rahbariyati ham o'z navbatida shartnomalarga rioya qilmaslik kabi shubhali harakatlari bilan vaziyatni yanada tanglashtirmoqda.
Mojtaba Xomaniyning idorasi u harbiy qo'mondonlar, jumladan IIQK bosh qo'mondoni Ahmad Vahidi bilan uchrashib, AQSh tahdidlariga qarshi harakat qilish bo'yicha ko'rsatma berganini tasdiqlagan. Shu fonda tomonlar o'rtasidagi ishonchsizlik va ziddiyatlar saqlanib qolmoqda, chunki Tehron oldingi kelishuvlar Vashington rejimi tomonidan buzilganini va bunga yana yo'l qo'ymaslik uchun qat'iy kafolatlar talab qilinishini ta'kidlamoqda.
Source: www.aljazeera.com