Valyuta
  • Yuklanmoqda...
Ob-havo
  • Yuklanmoqda...
Havo sifati (AQI)
  • Yuklanmoqda...

Yamanning Qizil dengiz sohilida janglarga qo‘shilgan 19 yashar Muhammad Husi kuchlari safida jang qilmoqda; u Al Jazeeraga bergan intervyusida guruhning moddiy ta’minoti va moliyaviy imkoniyatlari haqida gapirdi. Joriy yil mart oyida boshlangan janglar davom etar ekan, Husilar hukumatparast kuchlar va Saudiya boshchiligidagi koalitsiya havo hujumlariga qarshi turmoqda, shuningdek xalqaro sanksiyalar hamda Saudiya Arabistoni va Yaman hukumatining mablag‘larga kirishni cheklash urinishlariga duch kelmoqda. Shunga qaramay, Sana shahriga tashrif chog‘ida Muhammad Husilarning jangchilarni ta’minlashda davom etayotganini aytdi.

Asosiy faktlar: Mokha strategik tadqiqotlar markazining iyul hisobotiga ko‘ra, Husi moliya tizimi yiliga qariyb 2,5 mlrd dollar bevosita va bilvosita resurslar hamda xarajatlarni shakllantiradi. Undan taxminan 800 mln dollar soliq va bojxona, 600 mln dollar qo‘shimcha yig‘imlar, 300 mln dollar naqd va natura ko‘rinishidagi hissalar, 100 mln dollar safarbarlik tadbirlari bilan bog‘liq. May oyidagi tadqiqotda Husi nazoratidagi hududlarda yig‘ilgan daromadlarning qariyb 60 foizi xavfsizlik va harbiy sohaga yo‘naltirilishi baholangan.

O‘n yillik urush davomida Husi guruhi bir necha moliyaviy kanallarni yo‘lga qo‘yib, harbiy amaliyotlarini moliyalashtirish va nazorat ostidagi hududlarda ta’sirini mustahkamlash imkoniyatiga ega bo‘ldi. Tadqiqotchilar ta’kidlashicha, bu tizim o‘z-o‘zini quvvatlaydi: iqtisodiy nazorat majburlashni moliyalashtiradi, majburlash esa iqtisodiy nazoratni kengaytiradi. Husi idoralari soliq, bojxona, zakot diniy yig‘imlari, qo‘shimcha levlar, yoqilg‘i va telekommunikatsiya kabi manbalardan foydalanmoqda.

Sana shahrida yashovchi Ali Najiy Al Jazeeraga aytishicha, unga raketa va dron havo kuchlariga hissa qo‘shishga chaqiruvchi xabarlar tez-tez keladi. “Men hissa qo‘shmayman, lekin minglab odamlar hatto 100 Yaman riyoli bilan bo‘lsa ham qo‘shadi. Bu kichik hissalar jamlanib millionlab mablag‘ga aylanadi va urush xarajatlarini moliyalashtiradi”, dedi u. Uning so‘zlariga ko‘ra, dafn marosimlarida konvertlar tarqatilib, ixtiyoriy hissa so‘raladi; u bir marosimda 1000 riyol (taxminan 1,90 dollar) solib qaytargan. Ommaviy mitinglarda esa yerga mato yozilib, odamlar naqd pul, qurol yoki an’anaviy jambiya kabi buyumlarni xayriya qiladi.

AQSh rejimining G‘aznachilik departamenti yanvarda Eron hukumati Dubayda joylashgan Eron kompaniyalari orqali Husilarga har oy bepul neft yuborganini da’vo qilgan edi; idora ma’lumotlariga ko‘ra, noqonuniy neft savdosi yiliga 2 mlrd dollardan ortiq daromad keltirgan. Sana strategik tadqiqotlar markazi tadqiqot menejeri Yazid Al-Jeddaviyning fikricha, Husi tizimi “iqtisodiy nazorat majburlashni moliyalashtiradi, majburlash esa qo‘shimcha iqtisodiy nazoratga yo‘l ochadi” tamoyiliga tayanadi. Keyingi davrda xalqaro sanksiyalar, neft yetkazib berish va pul oqimlari ustidan nazorat kuchayishi mumkin, ammo Husi guruhi uchun moliyaviy kanallarning barqarorligi uning harbiy salohiyatini belgilovchi asosiy omil bo‘lib qolmoqda.

Source: www.aljazeera.com